Hidrosel: testis torbasında su toplanması

Hidrosel nedir?

Anne karnında testis karın boşluğundan skrotuma (testis torbasına) inerken karın zarının bir uzantısını (processus vaginalis) da kendisiyle birlikte aşağı çeker. Normalde bu kanal doğumdan önce ya da kısa süre sonra kapanır. Testisin çevresinde sıvı birikip testis torbası şiştiğinde buna hidrosel denir. Kanal açık kalmışsa sıvı karın boşluğundan gelir (komünikan hidrosel); komünikan olmayan hidroselde ise karınla açık bir bağlantı yoktur.

Yenidoğan erkek bebeklerin yaklaşık %5–10’unda hidrosel görülür ve bunların çoğu ilk 1–2 yılda kendiliğinden geçer.

Türleri

• Komünikan olmayan (basit) hidrosel: kanal kapanmış, sıvı testisin çevresinde kalmıştır. Boyutu sabittir, sıvı çoğu zaman kendiliğinden emilir.
• Komünikan hidrosel: kanal açıktır, sıvı karın ile testis torbası arasında gidip gelir. Sabahları küçük, akşamları ya da çocuk ağladığında büyük olur. Kasık fıtığına dönüşebilir.
• Kordon kisti: sıvı testisin üst tarafında, spermatik kord boyunca küçük bir kist şeklinde birikir.

Belirtileri

• testis torbasının bir ya da iki tarafında ağrısız şişlik olur,
• şişlik yumuşaktır, gergin değildir,
• şişliğin boyutu gün içinde değişebilir,
• ışık tutulduğunda testis torbası ışığı geçirir.

Hidrosel mi, kasık fıtığı mı?

Komünikan hidrosel ve kasık fıtığı, anne karnında kapanması gereken kanalın (processus vaginalis) açık kalmasından kaynaklanır; fark, bu kanaldan neyin geçtiğindedir. Komünikan olmayan hidroselde karınla açık bir bağlantı yoktur.

HidroselKasık fıtığı

Ne birikirTestisin çevresinde sıvıBağırsak, kızlarda bazen yumurtalık

NeredeTestis torbasındaKasıkta, testis torbasına kadar inebilir

Nasıl görünürAğrısız, yumuşak şişlik; boyutu sabittir ya da sabah küçük, akşam büyüktürAğlayınca, ıkınınca büyür; çocuk sakinleşince ya da uzanınca küçülür, kaybolur

Kendiliğinden geçer mi?Çoğu zaman, ilk yıl içindeHayır

Asıl riskBasit hidrosel testise zarar vermezSıkışma, en sık ilk yılda

Tedaviİlk 12 ay izlem; geçmezse ameliyat zamanı bireysel belirlenir (boyut, gerginlik, eşlik eden fıtık, testis)Tanıdan sonra kısa sürede ameliyat

Acil: kasıkta sert, ağrılı ve geri girmeyen şişlik, kusma, testis torbasında ani ağrı ya da kızarıklık. Hemen en yakın acil servise gidin.

Tanı

Tanı genellikle muayeneyle konur. Testis iyi ele gelmiyorsa, hidrosel çok gerginse ya da ergenlik çağında yeni ortaya çıkmışsa, testisi değerlendirmek için ultrason yapılır.

Tedavi

• Bebeklerde basit hidrosel en az ilk 12 ay izlenir.
• Boyutu gün içinde değişen (komünikan) hidrosel ürolojik değerlendirme gerektirir. Bebekte yalnızca boyutun değişmesi her zaman erken ameliyat anlamına gelmez.
• Ameliyat şu durumlarda gündeme gelir: hidrosel 12 aydan sonra da geçmiyorsa, çok büyük ve gerginse, kasık fıtığıyla birlikteyse ya da testiste bir sorun olduğundan şüpheleniliyorsa. Zamanlama, hidroselin sürmesine, eşlik eden fıtığa ve testisin durumuna göre belirlenir.

Komünikan hidroselde ameliyat genellikle kasıktan yapılır: açık kalmış kanal bağlanır, sıvı boşaltılır. Bu, yetişkinlerdeki hidrosel ameliyatından farklıdır. Ergenlerde görülen, sonradan gelişmiş ve komünikan olmayan hidroselde ise yaklaşım farklı olabilir; ameliyat testis torbası üzerinden (skrotal yolla) yapılabilir. Ayrıntılı bilgi: kasık fıtığı ve hidrosel ameliyatı.

Sıvının iğneyle çekilmesi çocuklarda önerilmez: sıvı yeniden birikir ve enfeksiyon riski vardır.

Ergenlerde hidrosel

Ergenlik çağında yeni ortaya çıkan hidrosel bazen başka bir sorunun belirtisi olabilir: travma, enflamasyon, varikosel ameliyatı sonrası durum ya da nadiren testis tümörü. Bu yüzden ergende hidrosel mutlaka ultrasonla kontrol edilir.