Testis torsiyonu (testis dönmesi)

Testis torsiyonu nedir?

Testis, spermatik kord denen bir yapıya asılı durur. Testisi besleyen atardamar ve toplardamarlar bu kordonun içinden geçer. Bazı çocuklarda testis skrotuma yeterince sıkı tutunmadığı için kendi ekseni etrafında dönebilir. Kordon döndüğünde kan akımı durur. Buna testis torsiyonu denir.

Bu, çocuk ürolojisindeki en acil durumdur. Kan akımı geri sağlanmazsa testis dokusu birkaç saat içinde kalıcı hasar görmeye başlar.

Kimde görülür?

• en sık 12–18 yaş arası ergenlerde, özellikle uykuda veya spordan sonra,
• yenidoğanlarda (bazen daha anne karnındayken),
• inmemiş testiste risk daha yüksektir.

Belirtileri

• aniden başlayan, şiddetli testis ağrısı, çoğunlukla tek tarafta,
• ağrı kasığa ve karnın alt kısmına yayılabilir,
• bulantı ve kusma,
• testis şişer, kızarır, yukarı çekilir, bazen yatay konuma geçer,
• ergenler utandıkları için bazen yalnızca “karın ağrısından” yakınır.

Zaman neden belirleyici?

Testisi kurtarma şansı en yüksek ilk saatlerdedir. Çalışmalardaki yaklaşık sonuçlar şöyledir:

Bu rakamlar garanti değildir: sonucu dönmenin derecesi de etkiler ve 6 saat, beklemek için tanınmış bir süre değildir. Ağrı başlar başlamaz acil yardım alın; 6 saatin dolmasını beklemeyin.

Bu yüzden ani testis ağrısında evde beklemek, ağrı kesici verip sabahı beklemek doğru değildir.

Tanı

Tanı esas olarak muayeneyle konur. Doppler ultrason testisteki kan akımını gösterir ve yararlıdır, ama şüphe yüksekse ultrasonla vakit kaybetmeden ameliyata geçilir.

Benzer belirtiler apendiks testis torsiyonunda ve epididimitte de görülür. Bunları ayırmak doktorun işidir; bu nedenle her ani testis ağrısında acil başvuru gerekir.

Tedavi

Acil ameliyat: skrotum açılır, spermatik korddaki dönme düzeltilir, testisin rengi ve kan akımı değerlendirilir.

• Testis canlıysa skrotuma sabitlenir (orşiopeksi).
• Testis canlılığını yitirmişse çıkarılır.
• Her iki durumda da karşı testis de sabitlenir, çünkü aynı anatomik yatkınlık çoğu zaman iki tarafta da vardır.

Ameliyat hazırlığı sürerken doktor acil serviste testisi elle çevirerek açmayı deneyebilir. Bu, ameliyatın yerini tutmaz ve ameliyatı geciktirmemelidir.

Yenidoğanda torsiyon

Testis doğumdan önce veya yaşamın ilk günlerinde de dönebilir. Torsiyon doğumdan sonra başladıysa (yenidoğanın skrotumu birden şişer veya rengi değişir), bu acil bir durumdur ve hemen doktora başvurulmalıdır. Torsiyon doğumdan önce, anne karnında gelişmişse ameliyat zamanını muayene bulguları belirler. Bu durumda erken, ancak acil olmayan bir ameliyatla testisin incelenmesi ve diğer testisin skrotuma tespit edilmesi önerilir, çünkü daha sonra karşı tarafta da torsiyon gelişebilir.

Apendiks testis torsiyonu

Testisin üst kutbunda apendiks testis (hidatid) denen küçük, körelmiş bir doku parçası bulunur. Bunun dönmesi, 7–12 yaş arası çocuklarda akut testis ağrısının en sık nedenidir. Ağrı genellikle daha yavaş başlar, bazen testisin üst kısmında deriden mavimsi bir nokta görülür (“mavi nokta” belirtisi). Bu durum çoğu zaman ameliyatsız, istirahat ve ağrı kesiciyle birkaç gün içinde geçer. Ancak onu testis torsiyonundan ayırmak için muayene şarttır.