--- title: "Çocuklarda idrar tahlili ve kültürü: örneği doğru almak" description: "Çocuktan idrar örneği: orta akım ve kateter yöntemi, idrar torbasının sınırları, idrar kültürü ve örneğin laboratuvara ulaştırılması." lang: tr url: https://cocukurolojisi.com/tetkikler/idrar-tahlili/ --- # Çocuklarda idrar tahlili ve kültürü: örneği doğru almak Çocuktan idrar örneği: orta akım ve kateter yöntemi, idrar torbasının sınırları, idrar kültürü ve örneğin laboratuvara ulaştırılması. Yazar: [Dr. Perviz Hacıyev](/doktor/), Avrupa Board sertifikalı çocuk üroloğu (FEAPU). Kısa cevap En güvenilir örnek Tuvaleti kullanan çocukta temizlikten sonra alınan orta akım idrarı; bebekte kateterle alınan örnek. İdrar torbası Kültür için kullanılmaz; yalnızca negatif sonuç değerlidir. Ulaştırma süresi 1–2 saat içinde, gecikecekse buzdolabında. Antibiyotikten önce Mümkünse evet. Ağır durumda tedavi, örnek için geciktirilmez. ## Örneğin alınma yöntemi neden önemli? İdrar böbrekte sterildir, ancak dışarı çıkarken ciltteki ve genital bölgedeki bakterilerle kirlenebilir. Doğru alınmamış örnekte bakteri “bulunur”, çocuğa gereksiz antibiyotik verilir ya da tersine, gerçek bir enfeksiyon gözden kaçar. ## Tuvaleti kullanan çocuklarda 1. Eller yıkanır. 2. Genital bölge suyla yıkanır, sabun ve antiseptik gerekmez. Kız çocuklarında bölgeyi önden arkaya doğru temizleyin. Erkek çocuklarında sünnet derisi kolayca geriye sıyrılıyorsa nazikçe geri çekip bölgeyi yıkayın, sonra eski konumuna getirin. Sıyrılmıyorsa zorlamayın: dışarıdan temizlemek yeterlidir. 3. Çocuk idrar yapmaya başlar, **ilk kısım tuvalete** akar. 4. **Orta kısım** steril kaba alınır. 5. Kalan kısım yine tuvalete yapılır. ## Bebeklerde - **Kateter örneği:** bez kullanan bebek ve çocuklarda daha güvenilir bir örnek gerektiğinde kullanılır. Bir sağlık çalışanı tarafından çok ince bir kateterle alınır. Bazı durumlarda doktor idrarı karnın alt kısmından ince bir iğneyle alır (suprapubik aspirasyon). - **“Temiz yakalama” yöntemi:** bebek beslendikten 30–60 dakika sonra bezi açılır, genital bölge yıkanır, steril kap hazır tutulur. Bebeğin karnının alt kısmına ve beline hafifçe dokunmak idrar yapmayı uyarır. Bu örnek tahlil için ve, çocuğa ve yerel rehbere göre, kültür için de kullanılabilir. - **İdrar torbası:** cilde yapıştırılan bir torbadır. Kolaydır, ancak örnek çabuk kirlenir, bu yüzden **kültür için kullanılmaz**. Tamamen **negatif sonuç** enfeksiyon olasılığını azaltır, **pozitif sonuç** ise kateter örneğiyle kontrol edilmelidir. ## Kültür nasıl değerlendirilir? Laboratuvar idrarda üreyen bakterileri sayar. **Tek bir tür bakterinin** üremesi enfeksiyonu destekler; hangi miktarın anlamlı sayılacağı örneğin nasıl alındığına bağlıdır. **Birkaç farklı bakterinin** üremesi genellikle örneğin kirlendiğini gösterir; bu durumda örnek yeniden alınmalıdır. ## Örneğin laboratuvara ulaştırılması - Örnek **1–2 saat** içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. - Gecikecekse buzdolabında (4 °C) 24 saate kadar saklanabilir. - Kabın üzerine çocuğun adı, tarih ve saat yazılır. ## Antibiyotikten önce İdrar yolu enfeksiyonundan şüphelenildiğinde örnek mümkünse **antibiyotiğe başlamadan önce** alınır. Tek doz antibiyotik bile kültür sonucunu yalancı negatif yapabilir. Çocuk ağır hastaysa veya sepsisten şüpheleniliyorsa ve örnek hızla alınamıyorsa tedavi geciktirilmez. Çocuk doktorları ve aile hekimleri için not İdrar örneği için plastik torba kullanılmamalıdır: torba örneğinde yalancı pozitiflik oranı yüksektir ve yalnızca negatif sonuçta değerlidir (idrar çubuğunda (dipstik) hem lökosit esteraz hem nitrit negatifse veya mikroskopide piyüri ve bakteriüri yoksa İYE olasılığı çok düşer; 3 aydan küçük bebekte, ağır durumda veya semptomlar sonuçla uyuşmadığında yine de kültür gerekir). Tuvalet eğitimi almamış çocuklarda daha güvenilir örnek gerektiğinde kateter veya suprapubik aspirasyon örneği kullanılır; temiz yakalama (clean catch) örneği (örneğin Quick-Wee stimülasyonuyla) tahlil için ve, çocuğa ve yerel rehbere göre, kültür için de kullanılabilir. Tuvalet eğitimi almış çocuklar orta akım örneği verir. Piyüri: santrifüj edilmiş idrarda büyük büyütme alanında 5'ten fazla lökosit (25/µL) veya santrifüjsüz idrarda 10 lökosit/µL'den fazla; 2 yaşından küçüklerde tek başına nitrit yeterince duyarlı değildir. Kültür: ateşli İYE'de 10⁵ CFU/mL beklenir, ancak temiz yakalama, orta akım ve kateter örneklerinde tek bir mikroorganizmanın 10³–10⁴ CFU/mL üremesi pozitif kabul edilebilir (tuvalet eğitimi almamış çocukta temiz yakalama örneği pozitif veya şüpheliyse tanı kateter veya suprapubik örnekle doğrulanır; idrar torbası örneğinde kültür pozitifliği tanı için güvenilir değildir); suprapubik aspirasyonda herhangi bir üreme anlamlıdır; 4 aylıktan küçük ateşli bebeklerde klinik ve laboratuvar bulguları uyumluysa 10³ CFU/mL eşik alınabilir; karışık üreme kontaminasyonu düşündürür. ## Muayenede neler yapılır? 1. Gerektiğinde örnek klinikte doğru yöntemle alınır. 2. Tahlil ve kültür sonuçları yakınmalarla birlikte değerlendirilir. [WhatsApp ile randevu alın](https://wa.me/994504443035?text=Merhaba%2C%20%C4%B0drar%20tahlili%20ve%20k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC%20konusunda%20randevu%20almak%20istiyorum.)Çocuk Ürolojisi Merkezi, Badam Medical Center, Bakü ## Sık sorulan sorular Tahlilde lökosit çıktı. Bu enfeksiyon mu? Her zaman değil. Lökositler iltihap belirtisidir, ancak kız çocuklarında örneğin dışarıdan kirlenmesi, ateş veya başka nedenlerle de görülebilir. Tanı, yakınmalar ve doğru alınmış örneğin kültürüyle konur. Kültür sonucu ne zaman çıkar? Genellikle 2–3 günde. Hekim ateşli idrar yolu enfeksiyonundan şüphelenirse tedaviye kültür sonucunu beklemeden başlar. Mümkünse idrar örneği ilk antibiyotik dozundan önce alınır, ancak bu gerekli tedaviyi geciktirmemelidir. Tedavi daha sonra kültür sonucuna ve duyarlılığa göre düzenlenir. ## İlgili konular - [İdrar yolu enfeksiyonu Mesane veya böbrek enfeksiyonu (sistit, piyelonefrit) Hastalık](/hastaliklar/idrar-yolu-enfeksiyonu/) - [Piyelonefrit Ateşli idrar yolu enfeksiyonu, böbrek iltihabı Hastalık](/hastaliklar/piyelonefrit/) - [İdrarda kan Hematüri, kırmızı ya da kahverengi idrar Hastalık](/hastaliklar/idrarda-kan/) - [İdrar yolu enfeksiyonu ve vezikoüreteral reflü Hekimler için](/hekimler-icin/iye-ve-vur/) - [Hematüri ve böbrek taşı Hekimler için](/hekimler-icin/hematuri-ve-tas/) Kaynaklar - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Urinary tract infections.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/urinary-tract-infections-in-children) - [Kaufman J et al. Faster clean catch urine collection (Quick-Wee method) from infants: randomised controlled trial. BMJ, 2017.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28389435/) - [Herreros Fernández ML, González Merino N, Tagarro García A, et al. A new technique for fast and safe collection of urine in newborns. Arch Dis Child, 2013.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23172785/) Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuzun tedavisine muayeneden sonra doktorunuzla birlikte karar verilir. Son güncelleme: 4 Kasım 2026 --- Bilgiler ebeveynler ve meslektaşlar içindir, doktor muayenesinin yerini tutmaz. Acil durumda 112’yi (Azerbaycan’da 103) arayın.