--- title: "Obstrüktif üropatiler: hekimler için | Çocuk Ürolojisi" description: "Hekimler için: antenatal hidronefroz, UTD sınıflaması, USG, İSUG ve MAG3/DTPA sintigrafisi, obstrüksiyon ve acil sevk." lang: tr url: https://cocukurolojisi.com/hekimler-icin/obstruktif-uropatiler/ --- # Obstrüktif üropatiler ve antenatal hidronefroz Fetal ultrasonda böbrek dilatasyonu saptanan bebeği adım adım izlemek ve acil durumu, özellikle posterior üretral valvi atlamamak. Yazar: [Dr. Perviz Hacıyev](/doktor/), Avrupa Board sertifikalı çocuk üroloğu (FEAPU). Çocuk ürologları, ürologlar, çocuk cerrahları, çocuk doktorları ve asistan hekimler için 15 adım ~21 dk İçindekiler 1. Hedefler 1. [Bu konuyu tamamladıktan sonra](#addim-1) 2. Temel bilgiler 1. [Rakamlarla antenatal hidronefroz](#addim-2) 2. [UTD sınıflaması: antenatal](#addim-3) 3. [UTD sınıflaması: postnatal](#addim-4) 4. [Posterior üretral valv (PUV)](#addim-5) 5. [Fetal üroloji (EAU 2026, yeni bölüm)](#addim-6) 3. Tanı 1. [Doğumdan sonra ilk USG ne zaman?](#addim-7) 2. [İSUG kime gerekir?](#addim-8) 3. [MAG3/DTPA sintigrafisi](#addim-9) 4. [PUV şüphesinde acil yaklaşım](#addim-10) 4. Tedavi 1. [İzlem ve antibiyotik profilaksisi](#addim-11) 2. [ÜPB darlığı](#addim-12) 3. [Megaüreter, üreterosel, MKDB](#addim-13) 4. [Valv sonrası: ömür boyu izlem](#addim-14) 5. [Test](#addim-15) Adım **1** / 15 Hedefler ## Bu konuyu tamamladıktan sonra - Antenatal ve postnatal üriner sistem dilatasyonunu UTD sistemiyle sınıflayabilmek. - Doğum sonrası ilk USG'nin zamanlamasını doğru seçebilmek. - İSUG, MAG3/DTPA sintigrafisi ve antibiyotik profilaksisinin endikasyonlarını bilmek. - Posterior üretral valv şüphesini tanımak ve acil yapılması gerekenleri bilmek. - ÜPB darlığı, megaüreter ve üreteroselde cerrahi endikasyonları açıklayabilmek. - Fetal ürolojide tarama zamanlamasını, multidisipliner yaklaşımı ve fetal girişimin dar endikasyonlarını bilmek. Klinik ipucu Ana mesaj: antenatal hidronefrozların çoğu geçicidir, ancak hepsi izlenmelidir. Bilateral dilatasyon, kalın duvarlı mesane ve gebelikte oligohidramniyos (amniyon sıvısında azalma) saptanan erkek bebek, valv dışlanana kadar acil olgu olarak kabul edilir. Temel bilgiler ## Rakamlarla antenatal hidronefroz - **%1–2** gebeliklerin - **~%50 ve üzeri** geçici, fizyolojik dilatasyon - **%10–30** ÜPB darlığı - **%10–20** vezikoüreteral reflü Diğer nedenler: megaüreter (%5–10), multikistik displastik böbrek, çift toplayıcı sistem, üreterosel, ektopik üreter ve nadir görülmekle birlikte en ağır neden olan posterior üretral valv (%1–2). Dilatasyonun derecesi ile patoloji olasılığı arasında doğrudan ilişki vardır: derece arttıkça kalıcı patoloji ve cerrahi olasılığı da artar. Temel bilgiler ## UTD sınıflaması: antenatal 16–27. hafta 28\. hafta ve sonrası Normal APD < 4 mm APD < 7 mm UTD A1 (düşük risk) APD 4 ile <7 mm APD 7 ile <10 mm UTD A2–3 (artmış risk) APD ≥ 7 mm APD ≥ 10 mm APD: renal pelvisin anteroposterior (ön-arka) çapı. Ölçümden bağımsız olarak periferik kaliks dilatasyonu, üreter dilatasyonu, parankim değişikliği, mesane anomalisi veya açıklanamayan oligohidramniyos varsa tablo A2–3 olarak sınıflanır. Klinik ipucu Sitedeki [hidronefroz ölçüm aracı](/araclar/hidronefroz-olcumu/) ile UTD derecesi gebelik haftasına ve bulgulara göre hesaplanabilir. Temel bilgiler ## UTD sınıflaması: postnatal Derece Bulgular (doğumdan 48 saat sonra) Normal APD < 10 mm, kaliks dilatasyonu yok UTD P1 (düşük risk) APD 10 ile <15 mm ve/veya santral kaliks dilatasyonu; parankim, üreter ve mesane normal UTD P2 (orta risk) Aşağıdakilerden herhangi biri: APD ≥ 15 mm, periferik kaliks dilatasyonu veya üreter dilatasyonu; parankim ve mesane normal UTD P3 (yüksek risk) Parankimde incelme veya ekojenite değişikliği, mesane anomalisi Sitede ortak dil olarak UTD kullanılmaktadır. EAU 2026'ya göre hiçbir sınıflama sistemi (UTD, SFU, APD) diğerine üstün değildir; bu nedenle raporda APD değerinin yanı sıra kaliksler, üreter, parankim ve mesane hakkında bilgi yer almalı ve bulgular birlikte değerlendirilmelidir. Temel bilgiler ## Posterior üretral valv (PUV) Erkek çocuklarda posterior üretrada idrar akımını engelleyen konjenital anormal doku kıvrımlarıdır. Yaklaşık 7000–8000 canlı doğumda bir görülür ve çocuklarda kronik böbrek yetmezliğinin başlıca obstrüktif nedenidir. - **Antenatal bulgular:** bilateral hidroüreteronefroz, büyük ve kalın duvarlı mesane, “anahtar deliği” bulgusu, amniyon sıvısında azalma (oligohidramniyos). - **Postnatal bulgular:** zayıf veya damla damla idrar akımı, ıkınma, palpe edilebilen mesane, idrar yolu enfeksiyonu, sepsis, böbrek yetmezliği. Dikkat Böbrek yetmezliği riski nedeniyle PUV ömür boyu izlem gerektiren bir hastalıktır. Başarılı valv ablasyonundan sonra da mesane fonksiyonu (“valv mesanesi”) ve böbrek fonksiyonu izlenmelidir. Temel bilgiler ## Fetal üroloji (EAU 2026, yeni bölüm) - **Tarama:** üriner sistem anomalilerini değerlendirmek için birinci (11–14. hafta) ve ikinci (17–22. hafta) trimesterde USG (güçlü öneri). - **Multidisipliner ekip:** maternal-fetal tıp, klinik genetik, çocuk ürolojisi ve nefrolojisi, neonatoloji, psikoloji (güçlü öneri). - **Fetal idrar biyokimyası:** ardışık vezikosentezlerle (zayıf öneri). - **Girişimden önce:** alt üriner sistem obstrüksiyonunda yaşamı kısıtlayan genetik ve yapısal anomaliler dışlanmalıdır (zayıf öneri). - **Fetal girişim** (örneğin vezikoamniyotik şant): obstrüksiyon bulguları ve ikinci trimesterde amniyon sıvısında azalma olduğunda düşünülebilir (zayıf öneri). Klinik ipucu Fetal girişim yalnızca seçilmiş alt üriner sistem obstrüksiyonu (esas olarak PUV) olgularını kapsar. Unilateral hidronefroz veya MKDB girişim gerektirmez; burada asıl iş doğum sonrası planı oluşturmaktır. Tanı ## Doğumdan sonra ilk USG ne zaman? 1. Unilateral A1 (düşük risk): gebelikte 32. haftadan sonra bir USG daha; doğumdan sonra ilk USG mümkünse taburculuktan önce, değilse 4–6 haftalıkken (AAP 2025); rutin antibiyotik profilaksisi ve İSUG gerekmez. 2. Unilateral A2–3 (artmış risk): gebelikte her ay USG (AAP 2025); ilk USG doğumdan sonra, mümkünse taburculuktan önce, ideal olarak 48 saatten sonra. İlk iki günde fizyolojik dehidratasyon dilatasyonu maskeleyebilir. 3. Ağır olgular: bilateral dilatasyon, tek böbrek, oligohidramniyos, PUV şüphesi (erkek, kalın duvarlı mesane): USG doğumdan hemen sonra, doğumun gerçekleştiği hastanede (EAU 2026). 4. İlk USG normal olsa bile A2–3 olgularda yaklaşık 1 aylıkken USG tekrarlanır (AAP 2025). 5. İleri tetkik: ardışık USG, ardından diüretik renogram, bazı olgularda İSUG (güçlü öneri). Klinik ipucu Doğumdan sonraki ilk 48 saatte yapılan “normal” USG, erken fizyolojik oligüri nedeniyle dilatasyonu olduğundan az gösterebilir. Bu sonuca dayanarak izlem sonlandırılmamalıdır. Tanı ## İSUG kime gerekir? İşeme sistoüretrografisi (İSUG) vezikoüreteral reflüyü ve üretrayı (PUV) gösteren tetkiktir. - PUV şüphesi: acil, ilk günlerde. - UTD P3: yaklaşık 1 aylıkken; mesane çıkışı obstrüksiyonu şüphesinde taburculuktan önce (AAP 2025). - UTD P2: enfeksiyon riskine göre aileyle ortak karar; üreter 7 mm'den genişse önerilir (AAP 2025). Bilateral dilatasyon, çift sistem veya üreterosel de İSUG lehine değerlendirilir. - Mesane anomalisi. - Febril idrar yolu enfeksiyonu geçirmiş hidronefrozlu bebek. İzole UTD P1'de İSUG rutin olarak önerilmez. Tanı ## MAG3/DTPA sintigrafisi MAG3/DTPA diüretik renogram obstrüksiyonun fonksiyonel etkisini gösterir: her böbreğin ayrı fonksiyonu (diferansiyel böbrek fonksiyonu) ve diüretik sonrası drenaj. - Zamanlama: böbrek matürasyonu için yaşamın 4–6. haftasından sonra, standart koşullarda (hidrasyon, furosemid zamanlaması, mesane drenajı). - Endikasyon: P2–P3 olgular, ÜPB darlığı veya obstrüktif megaüreter şüphesi. - Temel parametre diferansiyel böbrek fonksiyonudur: %40'ın altında olması veya tekrarlanan ölçümlerde 10 yüzde puandan fazla azalma anlamlıdır. - Uzamış T½ daha yüksek cerrahi olasılığıyla ilişkilidir; ancak çocuklarda drenaj eğrisi tek başına obstrüksiyon kanıtı değildir, sonuç USG seyriyle birlikte değerlendirilir. DMSA sintigrafisi skar ve displaziyi gösterir, obstrüksiyonu göstermez. Tipik unilateral multikistik displastik böbrek USG ile net olarak doğrulanmışsa, fonksiyon yokluğunu göstermek için rutin DMSA gerekmez; tanısal şüphede ve seçilmiş olgularda yapılır. Tanı ## PUV şüphesinde acil yaklaşım 1. Mesane drenajı: küçük çaplı kateter (genellikle 5–8 Fr beslenme sondası). Foley balonu mesane boynunu irrite edebilir. 2. Kreatinin, elektrolitler, asit-baz dengesi. İlk günlerde anne kreatinini bebeğin değerini etkiler, bu nedenle seyir önemlidir. 3. Postobstrüktif poliüriye hazırlıklı olmak: sıvı ve elektrolit dengesi. 4. İdrar yolu enfeksiyonu varsa intravenöz antibiyotik. 5. Tanının İSUG ile doğrulanması, durum stabilleştikten sonra endoskopik valv ablasyonu. Klinik ipucu Yaşamın ilk yılında ulaşılan en düşük kreatinin düzeyi, uzun dönem böbrek prognozunun en güçlü belirteçlerinden biridir. Tedavi ## İzlem ve antibiyotik profilaksisi Postnatal derece İzlem UTD P1 Bireysel plana göre USG; rutin İSUG ve profilaksi önerilmez (AAP 2025) UTD P2 1–3 ay içinde USG; İSUG ve profilaksi ortak kararla, üreter 7 mm'den genişse önerilir; gerekirse MAG3/DTPA; çocukluk boyunca izlem UTD P3 Profilaksi; yaklaşık 1 aylıkken USG ve İSUG (mesane çıkışı obstrüksiyonu şüphesinde taburculuktan önce); fonksiyonel görüntüleme; çocukluk boyunca izlem **Antibiyotik profilaksisi:** asemptomatik ÜPB darlığında rutin olarak önerilmez. Yüksek riskli gruplara önerilebilir: sünnetsiz bebekler, hidroüreteronefrozu veya yüksek dereceli hidronefrozu olan bebekler (zayıf öneri). Megaüreterde yaşamın ilk yılında profilaksi önerilir; üreter çapı 7 mm'den genişse enfeksiyon riski yüksektir. Reflüde karar ayrıca verilir. AAP 2025: P1'de rutin profilaksi önerilmez; P2'de enfeksiyon riskine göre ortak karar verilir, üreter 7 mm'den genişse önerilir, erkek bebeklerde İYE riskini azalttığı için sünnet de değerlendirilebilir; P3'te profilaksi önerilir. Dikkat Hidronefrozlu bebekte açıklanamayan ateş, idrar yolu enfeksiyonu dışlanana kadar ciddiye alınmalıdır: uygun yöntemle alınmış idrar tahlili ve kültür. Tedavi ## ÜPB darlığı Hidronefrozların çoğu böbrek fonksiyonu bozulmadan izlenir ve zamanla düzelir. Cerrahi endikasyonlar (EAU 2026): - Semptomlar: tekrarlayan yan ağrısı (adölesanlarda aralıklı ağrı atakları), febril idrar yolu enfeksiyonu; ayrıca taş. - Diferansiyel fonksiyonun %40'ın altında olması veya tekrarlanan tetkiklerde 10 yüzde puandan fazla azalması. - Furosemid sonrası yetersiz drenaj. - USG'de APD'nin artması, yüksek dereceli (SFU III–IV) dilatasyon, parankimde incelme. - Bilateral ağır dilatasyon veya tek böbrekte ağır dilatasyon. Karar, hidronefrozun ve böbrek fonksiyonunun seyrine göre verilir (zayıf öneri). Piyeloplasti, obstrüksiyon klinik olarak veya ardışık görüntülemeyle doğrulandığında yapılır. Standart ameliyat Anderson-Hynes piyeloplastidir (açık, laparoskopik veya robot yardımlı). Başarı oranı yaklaşık %90–95'tir. Ameliyat sonrası izlem USG ve gerekirse MAG3/DTPA ile yapılır. Tedavi ## Megaüreter, üreterosel, MKDB Hastalık Yaklaşım Primer obstrüktif megaüreter Çoğu kendiliğinden düzelir. Yaşamın ilk yılında antibiyotik profilaksisi önerilir. Fonksiyon azalır veya enfeksiyonlar tekrarlarsa: bebeklerde geçici stent veya balon dilatasyonu, ardından üreter reimplantasyonu Üreterosel (genellikle çift sistemin üst polü) Hidroüreteronefrozlu yenidoğanda sürekli antibiyotik profilaksisi. Enfekte obstrüktif üreteroselde drenaj: endoskopik dekompresyon (insizyon veya ponksiyon) ya da nefrostomi. Sonraki tedavi bireyseldir: klinik durum, yaş, ilgili renal ünitenin fonksiyonu, her iki tarafta reflü veya obstrüksiyon, mesane boynu obstrüksiyonu, üreteroselin intravezikal ya da ektopik olması ve ailenin ve cerrahın tercihleri göz önünde bulundurulur Multikistik displastik böbrek (MKDB) Fonksiyonsuz böbrek çoğu zaman küçülür. Karşı böbreğin kompansatuvar büyümesi ve reflüsü izlenir; nefrektomi nadiren gerekir Tedavi ## Valv sonrası: ömür boyu izlem - Valv ablasyonundan sonraki 2–3 ay içinde kontrol İSUG veya sistoskopi, akım ve rezidüel idrarın değerlendirilmesi. - Böbrek fonksiyonu, kan basıncı, proteinüri, büyüme: düzenli olarak. - Mesane fonksiyonu: “valv mesanesi” yüksek basınç, gece poliürisi ve tam boşalamama ile kendini gösterebilir; gerekirse ürodinami, antikolinerjik, kateterizasyon, gece drenajı. - Adölesan dönemde erişkin ürolojisi ve nefrolojisine planlı geçiş. Klinik ipucu PUV'li çocuğun çocuk doktorunun temel görevi: kan basıncını, büyümeyi, enfeksiyonları ve mesane semptomlarını izlemek, nefrolog ve çocuk üroloğu ile iletişimi sürdürmek. Test ## Test: Obstrüktif üropatiler Kendinizi sınayın: bir cevap seçin. 1. Gebeliğin 32. haftasında APD 12 mm, diğer bulgular normal. UTD derecesi nedir? 28\. haftadan sonra APD ≥ 10 mm A2–3 (artmış risk) olarak sınıflanır. Doğumdan sonra iki USG ile izlem gerekir. 2. Unilateral A1 dilatasyonu olan bebekte ilk postnatal USG ne zaman yapılmalıdır? AAP 2025: düşük riskte USG mümkünse taburculuktan önce, değilse 4–6 haftalıkken yapılır. İlk 48 saatte fizyolojik oligüri dilatasyonu maskeleyebileceği için bu dönemde normal çıkan sonuç dikkatle yorumlanır. 3. Hangi durum doğumdan hemen sonra USG ve acil müdahale gerektirir? Bu tablo posterior üretral valvi düşündürür: mesane drenajı, kreatinin ve İSUG acilen gereklidir. 4. ÜPB darlığında hangi bulgu cerrahi endikasyondur? Diferansiyel fonksiyonun %40'ın altında olması veya izlemde anlamlı azalması başlıca cerrahi endikasyonlardandır. 5. PUV şüphesi olan yenidoğanda mesane drenajı için hangi seçenek tercih edilir? Küçük çaplı sonda üretradan kolay geçer; Foley balonu mesane boynunu irrite edip spazma yol açabilir. 6. Asemptomatik unilateral ÜPB darlığı olan, sünnetli ve üreteri dilate olmayan bebekte antibiyotik profilaksisi konusunda EAU 2026 ne önerir? Asemptomatik darlıkta profilaksi rutin değildir. Sünnetsiz bebeklerde, hidroüreteronefrozda ve yüksek dereceli hidronefrozda önerilebilir. 7. Fetal girişim (vezikoamniyotik şant) hangi durumda düşünülebilir? EAU 2026: girişim yalnızca seçilmiş alt üriner sistem obstrüksiyonunda, ikinci trimesterde amniyon sıvısı azaldığında ve yaşamı kısıtlayan anomaliler dışlandıktan sonra düşünülür. Konu tamamlandı [Tüm konular](/hekimler-icin/)[Çocuk üroloğuna sevk kriterleri](/hekimler-icin/sevk-kriterleri/) ## Konuyla ilgili hesaplayıcılar - [eGFR: yatak başı Schwartz formülü (bedside Schwartz)](/hekimler-icin/hesaplayicilar/egfr-schwartz/) ## İlgili konular - [İdrar yolu enfeksiyonu ve vezikoüreteral reflü](/hekimler-icin/iye-ve-vur/) - [Hematüri ve böbrek taşı](/hekimler-icin/hematuri-ve-tas/) ## Konuyla ilgili aileler için yazılar - [Hidronefroz](/hastaliklar/hidronefroz/) - [ÜPB darlığı](/hastaliklar/ureteropelvik-bileske-darligi/) - [Megaüreter](/hastaliklar/megaureter/) - [Posterior üretral valv](/hastaliklar/posterior-uretral-valv/) - [Üreterosel](/hastaliklar/ureterosel/) - [Multikistik displastik böbrek](/hastaliklar/multikistik-displastik-bobrek/) - [Tek böbrek](/hastaliklar/tek-bobrek/) - [Atnalı böbrek](/hastaliklar/atnali-bobrek/) - [Ektopik böbrek](/hastaliklar/ektopik-bobrek/) - [Prune belly sendromu](/hastaliklar/prune-belly-sendromu/) ## Kaynaklar 1. [Nguyen HT, Benson CB, Bromley B, et al. Multidisciplinary consensus on the classification of prenatal and postnatal urinary tract dilation (UTD classification system). J Pediatr Urol. 2014;10(6):982–998.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25435247/) 2. [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Dilatation of the upper urinary tract (UPJ and UVJ obstruction); Posterior urethral valves; Ureterocele and ectopic ureter; Foetal urology.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/dilatation-of-the-upper-urinary-tract-puj-obstruction) 3. [Herndon CDA et al. Perinatal urinary tract dilation: recommendations on pre-/postnatal imaging, prophylactic antibiotics, and follow-up: clinical report. Pediatrics, 2025.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40518141/) 4. [Nguyen HT, Herndon CDA, Cooper C, et al. The Society for Fetal Urology consensus statement on the evaluation and management of antenatal hydronephrosis. J Pediatr Urol. 2010;6(3):212–231.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20399145/) Bu içerik sağlık profesyonelleri içindir ve güncel klinik kılavuzlara dayanır. Belirli bir hasta hakkındaki kararı tedaviyi yürüten hekim verir. Son güncelleme: 4 Kasım 2026 --- Bilgiler ebeveynler ve meslektaşlar içindir, doktor muayenesinin yerini tutmaz. Acil durumda 112’yi (Azerbaycan’da 103) arayın.