--- title: "Kriptorşidizm: hekimler için | Çocuk Ürolojisi" description: "Çocuk ürolojisi eğitim modülü: inmemiş testisin sınıflaması, doğru muayene tekniği, sevk zamanı, ultrasonun yeri ve orşiopeksi zamanlaması." lang: tr url: https://cocukurolojisi.com/hekimler-icin/kriptorsidizm/ --- # Kriptorşidizm: inmemiş testis İnmemiş testis retraktil testisten nasıl ayırt edilir, çocuk ne zaman çocuk üroloğuna yönlendirilmeli ve nelerden kaçınılmalı. Yazar: [Dr. Perviz Hacıyev](/doktor/), Avrupa Board sertifikalı çocuk üroloğu (FEAPU). Çocuk ürologları, ürologlar, çocuk cerrahları, çocuk doktorları ve asistan hekimler için 14 adım ~15 dk İçindekiler 1. Hedefler 1. [Bu modülü tamamladıktan sonra](#addim-1) 2. Temel bilgiler 1. [Rakamlarla kriptorşidizm](#addim-2) 2. [Embriyoloji: testis nasıl iner?](#addim-3) 3. [Sınıflama](#addim-4) 4. [Tedavi edilmezse ne olur?](#addim-5) 3. Tanı 1. [Öykü](#addim-6) 2. [Muayene tekniği](#addim-7) 3. [Ultrason gerekli mi?](#addim-8) 4. [DSD ne zaman düşünülmeli?](#addim-9) 4. Tedavi 1. [Sevk ve ameliyat zamanlaması](#addim-10) 2. [Hormon tedavisi](#addim-11) 3. [Cerrahi yaklaşım](#addim-12) 4. [Uzun dönem izlem](#addim-13) 5. [Test](#addim-14) Adım **1** / 14 Hedefler ## Bu modülü tamamladıktan sonra - Kriptorşidizmi sınıflayabilmek: palpabl ve nonpalpabl, konjenital ve edinsel, retraktil testis. - Skrotal muayeneyi doğru teknikle yapabilmek ve bulguyu kaydedebilmek. - Çocuğun ne zaman sevk edilmesi gerektiğini bilmek: 6 aya kadar spontan iniş olmamışsa. - Ultrason ve hormon tedavisinin neden önerilmediğini açıklayabilmek. - Hangi durumlarda acil endokrin ve genetik değerlendirme (DSD) gerektiğini tanıyabilmek. - Ebeveynlere fertilite ve tümör riski konusunda doğru bilgi verebilmek. Klinik ipucu Ana mesaj: 6 aylıkken testis skrotumda değilse çocuk, çocuk üroloğu tarafından değerlendirilmelidir. Ameliyat 6–12 ayda, en geç 18 aya kadar yapılmalıdır. Temel bilgiler ## Rakamlarla kriptorşidizm - **%1–4,6** term doğan erkek bebeklerde - **%45'e kadar** preterm doğanlarda - **~%1** 1 yaşında hâlâ inmemiş - **~%20** nonpalpabl testis oranı Doğumda inmemiş olan testislerin çoğu ilk aylarda, özellikle mini-puberte döneminde kendiliğinden iner. Spontan iniş genellikle 6 aya kadar (pretermlerde düzeltilmiş yaşa göre) gerçekleşir; bundan sonra olasılığı çok düşüktür. Olguların %30'a varan kısmı bilateraldir. Bilateral ve özellikle nonpalpabl testisler ile hipospadiasın eşlik ettiği olgular özel dikkat gerektirir. Temel bilgiler ## Embriyoloji: testis nasıl iner? Testis inişi iki evrede gerçekleşir: 1. **Transabdominal evre** (gebeliğin 8–15. haftaları): INSL3 hormonu ve gubernakulumun şişmesiyle testis internal inguinal halkaya yaklaşır. 2. **İnguinoskrotal evre** (25–35. haftalar): androjenler ve genitofemoral sinirin (CGRP) etkisiyle testis inguinal kanaldan skrotuma iner. Bu evrelerden birinin bozulması testisin iniş yolunun bir noktasında kalmasına neden olur. Preterm doğumun kriptorşidizm riskini belirgin artırması, ikinci evrenin geç tamamlanmasıyla açıklanır. Temel bilgiler ## Sınıflama Tip Özellik Palpabl, inguinal veya supraskrotal En sık görülen form, yaklaşık %80 Ektopik Testis normal iniş yolunun dışındadır: perineal, femoral, penis kökünde Nonpalpabl (palpe edilemeyen) İntraabdominal yerleşimlidir, inguinal kanalda ele gelmez veya testis yoktur (atrofik, “kaybolan testis”) Retraktil Kremaster refleksiyle yukarı çekilir, ancak skrotuma indirilebilir ve orada kalır. Normal bir varyanttır, izlem gerektirir Edinsel (yükselen testis) Önceden skrotumdayken sonradan yükselmiştir. Genellikle 4–10 yaşında saptanır Klinik ipucu Retraktil testis ameliyat gerektirmez, ancak her yıl kontrol edilmelidir: bir kısmı sonradan yükselir ve edinsel kriptorşidizme dönüşür. Temel bilgiler ## Tedavi edilmezse ne olur? - **Fertilite:** inmemiş testiste yaşamın ilk yılından sonra germ hücre sayısı azalmaya başlar. Bilateral kriptorşidizmde fertilite daha fazla etkilenir. - **Tümör riski:** testis tümörü riski birkaç kat artar. Erken, puberte öncesi yapılan orşiopeksi bu riski azaltabilir ve testisi muayeneyle izlenebilir hâle getirir. - **Torsiyon ve travma:** inguinal yerleşimli testis torsiyona ve yaralanmaya daha yatkındır. - **Kasık fıtığı:** açık kalmış prosesus vajinalis kriptorşidizme sıklıkla eşlik eder. - **Psikolojik etki:** boş skrotum ergenlik döneminde kaygıya yol açar. Tanı ## Öykü - Gestasyon haftası ve doğum ağırlığı. - Doğumda testis skrotumda mıydı? Yenidoğan muayenesi kayıtları çok değerlidir. - Önceden skrotumda görülüp sonradan “kayboldu” mu? Bu durum edinsel veya retraktil testisi düşündürür. - Ailede kriptorşidizm, gebelikte hormonal ilaç kullanımı. - Geçirilmiş inguinal veya skrotal cerrahi (kasık fıtığı onarımı sonrası iyatrojenik yükselme). Tanı ## Muayene tekniği 1. Sıcak oda, sıcak eller. Çocuk sakin ve rahat olmalıdır. 2. Önce inspeksiyon: skrotum simetrik mi, gelişmiş mi? 3. Çocuk sırtüstü, bacaklar “kurbağa” pozisyonunda. Büyük çocuklar oturur veya çömelmiş pozisyonda da muayene edilebilir. 4. Bir el internal inguinal halkadan başlayarak inguinal kanal boyunca aşağı doğru “sağar”, diğer el skrotumda testisi yakalamaya çalışır. 5. Testis yakalanırsa nazikçe skrotuma indirilip bırakılır: orada kalıyorsa retraktil, hemen yükseliyorsa inmemiş testistir. 6. Her iki taraf, testis boyutları, karşı testisin durumu ve penis (hipospadias, mikropenis) kaydedilir. Klinik ipucu Sabunlu veya kayganlaştırıcılı parmaklar sürtünmeyi azaltır ve inguinal testisin palpasyonunu kolaylaştırır. Tanı ## Ultrason gerekli mi? Dikkat Kriptorşidizmde ultrason (USG) ve diğer görüntüleme yöntemleri rutin olarak önerilmez. Nonpalpabl testisi USG ile saptama olasılığı düşüktür, negatif sonuç testisin olmadığını kanıtlamaz ve tedavi kararını değiştirmez. Nonpalpabl testiste çocuk önce **genel anestezi altında yeniden muayene edilir**; testis yine ele gelmiyorsa **tanısal laparoskopi** yapılır. Laparoskopi aynı seansta hem tanı koymayı hem de tedaviye başlamayı sağlar. Çocuğu USG'ye gönderip sonucu beklemek yalnızca sevki geciktirir. USG sonucundan bağımsız olarak çocuk, çocuk üroloğu tarafından değerlendirilmelidir. Tanı ## DSD ne zaman düşünülmeli? Dikkat Bilateral nonpalpabl testis veya kriptorşidizm ile hipospadiasın birlikteliği cinsel gelişim farklılıklarının (DSD) bulgusu olabilir. Bu durumlarda yenidoğan döneminde acil değerlendirme gerekir. - En önemli tehlike: 46,XX karyotipli, virilize olmuş konjenital adrenal hiperplazili (KAH) kız bebek. Tuz kaybettiren kriz yaşamı tehdit eder. - Değerlendirme: karyotip, 17-OH progesteron, elektrolitler, endokrinolog ve çocuk üroloğuyla birlikte değerlendirme. - Bilateral nonpalpabl testiste anorşiyi araştırmak için AMH (anti-Müller hormon) ve inhibin B kullanılır. Tedavi ## Sevk ve ameliyat zamanlaması 1. Doğumda inmemiş testis: kaydet, ebeveynleri bilgilendir. 2. 3–6 ayda yeniden muayene et. 3. 6 ayda (düzeltilmiş yaş) hâlâ skrotumda değilse: çocuk üroloğuna sevk et. 4. Orşiopeksi: 6–12 ayda, en geç 18 aya kadar. İleri yaşta saptanan kriptorşidizm ile edinsel (yükselen) testis tanıdan sonra mümkün olan en kısa sürede ameliyat edilir. Tedavi ## Hormon tedavisi Dikkat Testisi indirmek amacıyla hCG veya GnRH tedavisi önerilmez. Başarı oranı düşüktür, inen testislerin bir kısmı yeniden yükselir ve hCG germ hücre apoptozunu artırabilir. Testisi indirmek için hormon tedavisi ile fertilite potansiyelini korumaya yönelik ek endokrin tedavi farklı şeylerdir. EAU, bilateral inmemiş testiste gelecekteki fertilite potansiyelini korumak için endokrin tedaviyi (GnRH analogları) zayıf öneri düzeyinde sunar; kanıtlar sınırlıdır, kararı çocuk üroloğu ve endokrinolog bireysel olarak verir. Tedavi ## Cerrahi yaklaşım Durum Ameliyat Palpabl testis İnguinal veya skrotal insizyonla orşiopeksi. Açık prosesus vajinalis kapatılır Nonpalpabl testis Genel anestezi altında yeniden muayene; ele gelmezse tanısal laparoskopi Karın içinde, damarları yeterince uzun Tek aşamalı laparoskopik orşiopeksi Karın içinde, damarları kısa İki aşamalı Fowler-Stephens orşiopeksisi (aşamalar arası yaklaşık 6 ay) Kör sonlanan damarlar ve vas deferens (“kaybolan testis”) Ek cerrahi gerekmez, kalıntının çıkarılması bireysel karardır Palpabl testiste başarı oranı yaklaşık %90 veya daha yüksektir (EAU: inguinal orşiopekside %92'ye kadar, skrotal yaklaşımda %88–100). Başlıca komplikasyonlar testis atrofisi ve yeniden yükselmedir. Fowler-Stephens ameliyatında atrofi riski daha yüksektir. Tedavi ## Uzun dönem izlem - Ameliyattan sonraki ilk yıl içinde testisin konumu ve boyutu kontrol edilir. - Retraktil testis puberteye kadar yılda bir kez kontrol edilir. - Ergene kendi kendine testis muayenesi öğretilir. - Aileye fertilite ve tümör riski hakkında dengeli bilgi verilir: erken ameliyat her iki riski de azaltabilir, ancak tamamen ortadan kaldırmaz. Klinik ipucu Çocuk doktorunun rolü: 6. ayda kontrol etmek, zamanında sevk etmek, USG ve hormon tedavisiyle zaman kaybetmemek, retraktil testisi her yıl izlemek. Test ## Test: Kriptorşidizm Kendinizi sınayın: bir cevap seçin. 1. 7 aylık, term doğmuş erkek bebekte sol testis kasıkta ele geliyor ve skrotuma indirilemiyor. En doğru adım hangisidir? 6 aydan sonra spontan iniş olasılığı çok düşüktür. Çocuk doğrudan çocuk üroloğuna sevk edilir; ameliyat 6–12 ayda, en geç 18 aya kadar yapılır. 2. Nonpalpabl testiste ilk tanısal adım hangisidir? Görüntüleme yöntemleri kararı değiştirmez ve negatif sonuç testisin olmadığını göstermez. Standart yaklaşım önce genel anestezi altında muayene, testis yine ele gelmiyorsa tanısal laparoskopidir. 3. Yenidoğanda bilateral nonpalpabl testis ve proksimal hipospadias var. Ne yapılmalıdır? Bu birlikteliğe sahip bebek, virilize olmuş 46,XX KAH'lı bir kız da olabilir. Tuz kaybettiren kriz riski nedeniyle değerlendirme acildir. 4. Testis skrotuma indirilebiliyor ve bırakıldıktan sonra orada kalıyor. Bu nedir ve nasıl izlenir? Retraktil testis normal bir varyanttır, ancak bir kısmı sonradan yükselir. Puberteye kadar her yıl kontrol edilmelidir. 5. Hormon tedavisi (hCG/GnRH) için hangi ifade doğrudur? Başarı oranı düşüktür, nüks sıktır ve hCG germ hücrelerine zarar verebilir. Testisi indirmek amacıyla hormon tedavisi önerilmez. Konu tamamlandı [Tüm konular](/hekimler-icin/)[Çocuk üroloğuna sevk kriterleri](/hekimler-icin/sevk-kriterleri/) ## Konuyla ilgili hesaplayıcılar - [Testis hacmi ve asimetri](/hekimler-icin/hesaplayicilar/testis-hacmi/) ## İlgili konular - [Hipospadias ve cinsel gelişim farklılıkları (DSD)](/hekimler-icin/hipospadias-ve-dsd/) - [Kasık fıtığı ve hidrosel](/hekimler-icin/kasik-fitigi-ve-hidrosel/) ## Konuyla ilgili aileler için yazılar - [İnmemiş testis](/hastaliklar/inmemis-testis/) - [Retraktil testis](/hastaliklar/retraktil-testis/) - [Kasık fıtığı](/hastaliklar/kasik-fitigi/) ## Kaynaklar 1. [Radmayr C, Dogan HS, Hoebeke P, et al. Management of undescended testes: European Association of Urology/European Society for Paediatric Urology Guidelines. J Pediatr Urol. 2016;12(6):335–343.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27687532/) 2. [Kolon TF, Herndon CDA, Baker LA, et al. Evaluation and treatment of cryptorchidism: AUA guideline. J Urol. 2014;192(2):337–345.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24857650/) 3. [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Undescended testes.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/management-of-undescended-testes) Bu içerik sağlık profesyonelleri içindir ve güncel klinik kılavuzlara dayanır. Belirli bir hasta hakkındaki kararı tedaviyi yürüten hekim verir. Son güncelleme: 4 Kasım 2026 --- Bilgiler ebeveynler ve meslektaşlar içindir, doktor muayenesinin yerini tutmaz. Acil durumda 112’yi (Azerbaycan’da 103) arayın.