--- title: "Geçiş ürolojisi: hekimler için | Çocuk Ürolojisi" description: "Çocuk ürolojisi dersi: konjenital ürolojik hastalığı olan adölesanların erişkin sağlık hizmetine planlı geçişi, uzun dönem riskler ve çocuk doktorunun rolü." lang: tr url: https://cocukurolojisi.com/hekimler-icin/gecis-urolojisi/ --- # Geçiş ürolojisi: adölesandan erişkin tıbbına Nörojenik mesanesi, posterior üretral valvi veya ekstrofisi olan ya da augmentasyon ameliyatı geçirmiş adölesanın erişkin sağlık hizmetine geçerken izlem ve tedavisinin kesintisiz sürmesini sağlamak. Yazar: [Dr. Perviz Hacıyev](/doktor/), Avrupa Board sertifikalı çocuk üroloğu (FEAPU). Çocuk ürologları, ürologlar, çocuk cerrahları, çocuk doktorları ve asistan hekimler için 10 adım ~12 dk İçindekiler 1. Hedefler 1. [Bu konuyu tamamladıktan sonra](#addim-1) 2. Temel bilgiler 1. [Geçiş nedir?](#addim-2) 2. [Kimin geçişe ihtiyacı var?](#addim-3) 3. [Erişkin dönemde beklenen geç komplikasyonlar](#addim-4) 3. Değerlendirme 1. [Geçişe hazırbulunuşluğun değerlendirilmesi](#addim-5) 2. [Uzun dönem izlem planı](#addim-6) 4. Geçişin yürütülmesi 1. [Geçişin aşamaları](#addim-7) 2. [Geçiş özeti](#addim-8) 3. [Çocuk doktorunun rolü](#addim-9) 5. [Test](#addim-10) Adım **1** / 10 Hedefler ## Bu konuyu tamamladıktan sonra - Geçişi (transition) basit devirden (transfer) ayırabilmek. - Geçiş gerektiren ürolojik hastalıkları sayabilmek. - Geçişe ne zaman başlanacağını ve hazırbulunuşluğun nasıl değerlendirileceğini bilmek. - Erişkin dönemde ortaya çıkan geç komplikasyonları tanıyabilmek. - Geçiş sürecinde çocuk doktorunun rolünü tanımlayabilmek. Klinik ipucu Ana mesaj: geçiş tek bir muayene değil, 12–14 yaşında başlayan ve birkaç yıl süren bir süreçtir. Planlanmamış devirden sonra adölesanların önemli bir kısmı izlemden kopar. Temel bilgiler ## Geçiş nedir? Geçiş, kronik hastalığı olan adölesanın çocuk sağlık hizmetinden erişkin sağlık hizmetine amaçlı ve planlı biçimde aktarılmasıdır. Amaç yalnızca hekimi değiştirmek değil, adölesanın kendi sağlığının sorumluluğunu üstlenmesidir. Çocuk sağlık hizmeti Erişkin sağlık hizmeti Aile merkezli, kararları ebeveyn verir Hasta merkezli, kararı hasta kendisi verir Ekip bir arada, uzun muayeneler Farklı uzmanlar, kısa muayeneler Gelişim ve büyüme ön plandadır Fertilite, cinsel sağlık, iş ve bağımsızlık ön plandadır Temel bilgiler ## Kimin geçişe ihtiyacı var? - Nörojenik mesane (spina bifida, sakral anomaliler, omurilik yaralanması). - Posterior üretral valv ve kronik böbrek hastalığı. - Mesane ekstrofisi ve epispadias, kloakal anomaliler. - Mesane augmentasyonu geçirmiş, Mitrofanoff veya MACE stoması oluşturulmuş hastalar. - Proksimal hipospadias, cinsel gelişim farklılıkları (DSD). - Skarlı böbrekler, böbrek transplantasyonu, bilateral yüksek dereceli reflü. Temel bilgiler ## Erişkin dönemde beklenen geç komplikasyonlar Alan Riskler Böbrekler Kronik böbrek hastalığının ilerlemesi, arteriyel hipertansiyon, proteinüri Mesane Mesane kompliyansının (duvarın genişleyebilme kapasitesinin) azalması, yüksek basınç, kateterizasyona uyumun bozulması Augmente mesane Taş, mukus, metabolik asidoz, B12 eksikliği, perforasyon, uzun dönemde malignite riski Cinsel sağlık ve fertilite Erektil ve ejakülatuvar bozukluklar, fertilite sorunları, gebelikte özel riskler Psikososyal Bağımsızlığın gecikmesi, depresyon, eğitim ve iş hayatında güçlükler Dikkat Augmente mesanesi olan hastada yeni başlayan karın ağrısı, karın şişliği veya ateşten herhangi biri acilen değerlendirilmeli ve mesane perforasyonu dışlanana kadar acil cerrahi durum olarak kabul edilmelidir. Ölüm riski yüksektir. Değerlendirme ## Geçişe hazırbulunuşluğun değerlendirilmesi Adölesana aşağıdakileri sorun ve her kontrolde kaydedin: - Kendi tanısını sade sözcüklerle açıklayabiliyor mu? - İlaçlarının adını, dozunu ve neden kullandığını biliyor mu? - Kateterizasyonu bağımsız yapıyor mu, malzemelerini kendisi temin ediyor mu? - Acil durumları (ateş, idrar retansiyonu, augmente mesanede karın ağrısı) tanıyor mu? - Randevusunu kendisi alıyor mu, hekimle ebeveyni olmadan konuşuyor mu? Klinik ipucu 13–14 yaşından itibaren muayenenin bir bölümünü adölesanla baş başa geçirmek bağımsızlığı ve güveni artırır. Değerlendirme ## Uzun dönem izlem planı Ne Nasıl ve ne zaman Böbrek fonksiyonu Kreatinin veya sistatin C, kan basıncı, proteinüri: yılda en az bir kez Görüntüleme Böbrek ve mesane USG: taş, dilatasyon, rezidüel idrar Mesane fonksiyonu Semptomlar değişirse veya üst üriner sistemde dilatasyon gelişirse ürodinami Augmentasyon Asit-baz dengesi, B12, taş; hematüri veya yeni semptomlarda sistoskopi Cinsel sağlık Yaşa uygun görüşme, fertilite ve kontrasepsiyon hakkında bilgilendirme Spina bifidalı hastalarda lateks alerjisi riski yüksektir; tıbbi kayıtlarda belirtilmelidir. Geçişin yürütülmesi ## Geçişin aşamaları 1. 12–14 yaş: geçişle ilgili ilk görüşme; sürecin aileye ve adölesana anlatılması. 2. 14–16 yaş: hazırbulunuşluğun değerlendirilmesi, öz bakım becerilerinin öğretilmesi, muayenenin bir bölümünün baş başa yapılması. 3. 16–18 yaş: erişkin ekibin seçilmesi, mümkünse ortak (çocuk ve erişkin hekimi) muayene. 4. 18–21 yaş: devir; tıbbi özetin aktarılması. 5. Devirden sonra: ilk muayenenin gerçekleştiğinin doğrulanması. Geçişin yürütülmesi ## Geçiş özeti Erişkin hekimine aktarılan belgede şunlar yer almalıdır: - Ana tanı ve tüm ameliyatlar (tarih, tür, ameliyatı yapan merkez). - Anatomi: augmentasyon, stoma, kateter çapı, kateterizasyon programı. - Böbrek fonksiyonunun seyri, son görüntüleme ve ürodinami sonuçları. - İlaçlar, alerjiler (lateks), tekrarlayan enfeksiyonlar ve antibiyotik duyarlılıkları. - Acil durumlar için kısa plan ve iletişim bilgileri. Geçişin yürütülmesi ## Çocuk doktorunun rolü - Kronik ürolojik hastalığı olan adölesanları belirlemek ve geçiş görüşmesini erken başlatmak. - Aşılar, büyüme, kan basıncı, ruh sağlığı gibi genel konuları izlemek. - Çocuk üroloğu, nefrolog, nörolog ve erişkin ekip arasındaki iletişimi sürdürmek. - Aileyi adölesanın bağımsızlığını desteklemeye yönlendirmek. Klinik ipucu En büyük risk izlemden çıkmaktır. Devirden sonra erişkin üroloğa ilk başvurunun gerçekleşip gerçekleşmediğini kontrol etmek basit ama çok etkili bir adımdır. Test ## Test: Geçiş ürolojisi Kendinizi sınayın: bir cevap seçin. 1. Geçiş sürecine hangi yaşta başlanması önerilir? Geçiş birkaç yıl süren bir süreçtir ve 12–14 yaşında ilk görüşmeyle başlamalıdır. 2. Augmente mesanesi olan 19 yaşındaki hastada akut karın ağrısı ve ateş var. İlk düşünülmesi gereken tanı nedir? Augmente mesane perforasyonu hayatı tehdit eden bir durumdur ve dışlanana kadar acil cerrahi değerlendirme gerektirir. 3. İleal augmentasyondan sonra hangi metabolik sorun izlenmelidir? Bağırsak segmenti idrardan iyon emer (metabolik asidoz); terminal ileumun kullanılması ise B12 eksikliğine yol açabilir. 4. Spina bifidalı hastanın kayıtlarında hangi alerji özellikle belirtilmelidir? Spina bifidalı hastalarda lateks alerjisi riski yüksektir ve tüm tıbbi işlemlerde dikkate alınmalıdır. Konu tamamlandı [Tüm konular](/hekimler-icin/)[Çocuk üroloğuna sevk kriterleri](/hekimler-icin/sevk-kriterleri/) ## Konuyla ilgili hesaplayıcılar - [eGFR: yatak başı Schwartz formülü (bedside Schwartz)](/hekimler-icin/hesaplayicilar/egfr-schwartz/) ## İlgili konular - [Nörojenik mesane: spina bifidalı çocuk](/hekimler-icin/norojen-mesane/) - [Hipospadias ve cinsel gelişim farklılıkları (DSD)](/hekimler-icin/hipospadias-ve-dsd/) ## Konuyla ilgili aileler için yazılar - [Nörojenik mesane](/hastaliklar/norojen-mesane/) - [Aralıklı kateterizasyon](/ameliyatlar/temiz-aralikli-kateterizasyon/) - [Posterior üretral valv](/hastaliklar/posterior-uretral-valv/) - [Hipospadias](/hastaliklar/hipospadias/) ## Kaynaklar 1. [Blum RW, Garell D, Hodgman CH, et al. Transition from child-centered to adult health-care systems for adolescents with chronic conditions. J Adolesc Health. 1993;14(7):570–576.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8312295/) 2. [Got Transition. Six Core Elements of Health Care Transition 3.0. National Alliance to Advance Adolescent Health, 2020.](https://www.gottransition.org/six-core-elements/) 3. [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Neurogenic bladder; Posterior urethral valves.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/spinal-dysraphism-in-children-and-adolescents-formally-neurogenic-bladder) Bu içerik sağlık profesyonelleri içindir ve güncel klinik kılavuzlara dayanır. Belirli bir hasta hakkındaki kararı tedaviyi yürüten hekim verir. Son güncelleme: 4 Kasım 2026 --- Bilgiler ebeveynler ve meslektaşlar içindir, doktor muayenesinin yerini tutmaz. Acil durumda 112’yi (Azerbaycan’da 103) arayın.