--- title: "Gece idrar kaçırma: hekimler için | Çocuk Ürolojisi" description: "Çocuk ürolojisi dersi: enürezisin ICCS terminolojisi, nedenleri, işeme günlüğü ile değerlendirme, alarm ve desmopressin tedavisi, sevk kriterleri." lang: tr url: https://cocukurolojisi.com/hekimler-icin/gece-idrar-kacirma/ --- # Gece idrar kaçırma (enürezis) Gereksiz tetkik yapmadan gece idrar kaçıran çocuğu değerlendirmek, doğru tedaviyi seçmek ve uyarıcı bulguları tanımak. Yazar: [Dr. Perviz Hacıyev](/doktor/), Avrupa Board sertifikalı çocuk üroloğu (FEAPU). Çocuk ürologları, ürologlar, çocuk cerrahları, çocuk doktorları ve asistan hekimler için 13 adım ~15 dk İçindekiler 1. Hedefler 1. [Bu konuyu okuduktan sonra](#addim-1) 2. Temel bilgiler 1. [Terminoloji (ICCS)](#addim-2) 2. [Rakamlarla enürezis](#addim-3) 3. [Patofizyoloji](#addim-4) 3. Tanı 1. [Öykü ve muayene](#addim-5) 2. [İşeme günlüğü](#addim-6) 3. [Hangi tetkikler gerekir?](#addim-7) 4. [Uyarıcı bulgular](#addim-8) 4. Tedavi 1. [Temel öneriler (üroterapi)](#addim-9) 2. [Birinci basamak: alarm veya desmopressin](#addim-10) 3. [Desmopressinin güvenli kullanımı](#addim-11) 4. [Tedaviye yanıt alınamadığında](#addim-12) 5. [Test](#addim-13) Adım **1** / 13 Hedefler ## Bu konuyu okuduktan sonra - Monosemptomatik ve monosemptomatik olmayan, primer ve sekonder enürezisi ayırt etmek. - Enürezisin temel mekanizmalarını açıklamak: uyanma bozukluğu, noktürnal poliüri, gece aşırı aktif mesane veya düşük gece mesane kapasitesi. - İşeme günlüğü ile değerlendirme yapmak ve gereksiz tetkiklerden kaçınmak. - Alarm ile desmopressin arasında seçim yapmak, desmopressinin güvenli kullanımını bilmek. - Uyarıcı bulguları ve sevk kriterlerini tanımak. Klinik ipucu Ana mesaj: enürezis çocuğun suçu değildir ve tedavi edilebilir. 5 yaşından küçük çocuklarda aileye destek ve tuvalet alışkanlıkları esastır; eşlik eden yakınmalar ayrıca değerlendirilir. Aktif tedaviye genellikle 6–7 yaşından itibaren başlanır; aile isterse gece bezi ile beklemek de bir seçenektir. Temel bilgiler ## Terminoloji (ICCS) Terim Tanım Enürezis 5 yaş ve üzerindeki çocukta uykuda aralıklı idrar kaçırma; tanı için en az 3 ay boyunca ayda en az 1 kez olması gerekir Monosemptomatik enürezis (MNE) Gündüz alt üriner sistem semptomları yoktur Monosemptomatik olmayan enürezis (NMNE) Gündüz semptomları (ani ve güçlü sıkışma, sık idrara çıkma, gündüz idrar kaçırma, tutma manevraları), tekrarlayan İYE ve/veya bağırsak disfonksiyonu vardır Primer Çocuk hiçbir zaman art arda en az 6 ay kuru kalmamıştır Sekonder En az 6 ay kuru kaldıktan sonra yeniden başlamıştır Klinik ipucu Gündüz semptomlarını mutlaka sorun. Ebeveynler çoğu zaman bunları kendiliğinden söylemez, oysa NMNE'de tedavi gündüz sorunundan başlar. Temel bilgiler ## Rakamlarla enürezis - **%5–10** 7 yaşındaki çocuklarda - **~%15** her yıl kendiliğinden düzelir - **%1–2** adölesanlarda - **2:1** erkek/kız oranı 7 yaşında enürezisi olan her 100 çocuğun yaklaşık 7'sinde enürezis erişkin dönemde de sürer. Güçlü bir genetik yatkınlık vardır: aile öyküsü yoksa risk yaklaşık %15, ebeveynlerden biri veya yakın bir akraba enürezis geçirmişse %44, her iki ebeveyn de geçirmişse %77'dir. Enürezis çocuğun öz saygısını ciddi biçimde etkiler. 5 yaşından küçük çocuklarda temel yaklaşım aileye destek ve tuvalet alışkanlıklarıdır: aileye durumun istemsiz olduğu, kendiliğinden düzelme olasılığının yüksek olduğu ve cezanın işe yaramadığı anlatılır; kabızlık ve diğer yakınmalar ayrıca değerlendirilir. Aktif tedaviye genellikle 6–7 yaşından itibaren, çocuğun ve ailenin durumu göz önüne alınarak başlanır. Temel bilgiler ## Patofizyoloji 1. **Uyanma bozukluğu (yüksek uyanma eşiği):** dolu mesaneden gelen uyarı çocuğu uyandırmaz. Temel mekanizma kabul edilir. 2. **Noktürnal poliüri:** gece vazopressin salınımının sirkadiyen ritmi bozulur, gece idrar üretimi mesane kapasitesini aşar. 3. **Gece aşırı aktif mesane veya düşük gece mesane kapasitesi:** mesane gece daha küçük hacimlerde boşalır. Sirkadiyen saat mekanizmasındaki bozukluk da rol oynayabilir. Bu mekanizmalar çoğu zaman bir arada bulunur. Günlük, hangisinin baskın olduğunu gösterir ve tedavi seçimini belirler. **Eşlik eden durumlar:** kabızlık (çocukların %20'sine kadar; ilk sorgulamada sıklıkla gözden kaçar, bu nedenle bağırsak alışkanlıkları ayrıca sorulur; enürezisle eş zamanlı tedavi edilir), obstrüktif uyku apnesi ve horlama, obezite, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), alerjik hastalıklar. DEHB'de enürezis daha ağır seyreder, başarı geç gelir ve nüks daha sıktır. Tanı ## Öykü ve muayene - Haftada kaç gece idrar kaçırma oluyor? Primer mi, sekonder mi? - Gündüz semptomları: ani ve güçlü sıkışma, sık idrara çıkma, gündüz idrar kaçırma, tutma manevraları (çömelme, bacak çaprazlama). - Bağırsak: kabızlık, enkoprezis. Bristol dışkı skalası ile sorgulayın. - Sıvı alımı, özellikle akşam saatlerinde. Horlama, uykuda solunum durması. - Psikososyal durum, DEHB bulguları, ailenin tutumu. **Fizik muayene:** karın (fekal kitle), dış genital organlar (meatal darlık, labial yapışıklık), lumbosakral bölge (cilt değişiklikleri, gamze, kıl kümesi) ve alt ekstremitelerin nörolojik muayenesi. Tanı ## İşeme günlüğü Değerlendirmenin temelini günlük oluşturur: - **2 günlük (48 saatlik) işeme ve sıvı günlüğü:** her işemenin saati ve hacmi, sıvı alımı, idrar kaçırma atakları. - **1 haftalık gece ölçümleri:** ıslak ve kuru geceler, her sabah bezin ağırlığı ve sabah ilk idrarı (gece idrar üretimi). Parametre Nasıl hesaplanır Anlamı Beklenen mesane kapasitesi (yaş + 1) × 30 ml (12 yaşına kadar; 12 yaşından sonra ≈390 ml) Karşılaştırma için referans değer Gece idrar üretimi Sabah bezinin ağırlığı (g) − kuru bezin ağırlığı + gece tuvalete yapılan idrar + sabah ilk idrarı Beklenen kapasitenin %130'undan fazlası: noktürnal poliüri Maksimum işeme hacmi Günlükteki en büyük hacim (sabah ilk idrarı hariç) Beklenen kapasitenin %65'inden azı: düşük kapasite Klinik ipucu Sitedeki [işeme günlüğü aracında](/araclar/iseme-gunlugu/) beklenen mesane kapasitesi otomatik olarak hesaplanır; 48 saatlik form ve 1 haftalık gece çizelgesi yazdırılıp aileye verilebilir. Tanı ## Hangi tetkikler gerekir? - **Gerekli:** idrar tahlili (glukoz, dansite, lökositler), özellikle ani başlangıç, İYE veya polidipsi varsa. - **Rutin olarak gerekmez:** USG, kan tahlilleri, üroflovmetri, ürodinami, görüntüleme. Fonksiyonel MR'ın yeri yoktur. Monosemptomatik enüreziste öykü, muayene, günlük ve idrar tahlili tanı için yeterlidir. Üroflovmetri ve USG yalnızca daha önce üretra veya mesane ameliyatı geçirilmişse ya da gündüz semptomları varsa yapılır. Tanı ## Uyarıcı bulgular Dikkat Aşağıdaki bulgulardan biri varsa çocuk, bir çocuk üroloğu veya ilgili uzman tarafından değerlendirilmelidir. Bulgu Ne düşünülmeli Sekonder enürezis + çok su içme, çok idrar yapma, kilo kaybı Diabetes mellitus. İdrarda glukoza bakılır, şüphe varsa çocuk aynı gün çocuk diyabet ekibine yönlendirilir (NICE) Kızlarda normal işemenin yanında sürekli, damla damla idrar kaçırma Ektopik üreter Zayıf akım, ıkınma, rezidüel idrar İnfravezikal obstrüksiyon (erkeklerde posterior üretral valv) Lumbosakral bölgede cilt değişikliği, bacaklarda güçsüzlük Gizli spinal disrafizm, nörojenik mesane Febril idrar yolu enfeksiyonları Reflü veya obstrüksiyon Horlama, uykuda apne Obstrüktif uyku apnesi. KBB konsültasyonu düşünülebilir, ancak adenotonsillektomi enürezis tedavisi amacıyla önerilmez Tedavi ## Temel öneriler (üroterapi) - Çocuğu ve aileyi bilgilendirmek: bu, çocuğun suçu değildir. Çocuk asla cezalandırılmamalıdır. - Düzenli yeme ve içme: gündüz normal miktarda sıvı, yatmadan önceki saatlerde daha az. - Kafeini azaltmak, yatmadan önce elektronik cihaz kullanımını sınırlamak. - Yatmadan önce tuvalete gitmek, gün içinde düzenli olarak (5–7 kez) işemek. - Kabızlık varsa enürezisle eş zamanlı tedavi etmek. - Geceleri uyandırıp tuvalete götürmek tedavi değildir. Bekle-gör yaklaşımı seçilirse çocuk normal uyuyabilmesi için gece bezi ile yatar. Yalnızca kuru/ıslak gece çizelgesi ile birlikte verilen “temel mesane önerilerinin” ilk tedavi olarak etkinliği kanıtlanmamıştır. Ebeveyn öfkesi ve sabırsızlığı sık görülür; gerektiğinde psikolojik destek sağlanır. Monosemptomatik olmayan enüreziste önce gündüz semptomları tedavi edilir. Bu çoğu zaman gece idrar kaçırmayı da azaltır. Tedavi ## Birinci basamak: alarm veya desmopressin Enürezis alarmı Desmopressin En uygun olduğu durum Normal gece idrar üretimi, düşük kapasite; motivasyonu yüksek aile Noktürnal poliüri, normal kapasite; aile alarm istemiyor veya hızlı sonuç gerekiyor Nasıl etki eder Uyanmayı ve kapasiteyi “eğitir” Gece idrar üretimini azaltır Etki Yaklaşık üçte ikisinde başarı; tam yanıt desmopressine göre daha sık, nüks daha az Yaklaşık %70 başarı (%30 tam, %40 kısmi); kesilince nüks sık Süre 8–12 hafta (ICCS), gerekirse 16–20 haftaya kadar; art arda 14 kuru geceye ulaşılana dek Etki 2–4 haftada değerlendirilir, 3 aylık kürler halinde Her iki yöntem de güçlü öneri düzeyindedir: alarm motivasyonu yüksek ailede, desmopressin kanıtlanmış noktürnal poliüride. Islak gecelerde %50'den fazla azalma sağlama açısından sonuçları benzerdir. Alarm tedavisi aileden sabır ve geceleri aktif katılım gerektirir. Düzenli izlem başarı olasılığını artırır. Alarm ile başarı sağlandıktan sonra nüks olursa aşırı aktif mesane araştırılır. Ailenin günlük yaşamına uyan seçenek başarı şansını artırır. Tedavi ## Desmopressinin güvenli kullanımı - Doz: dil altı liyofilizat (melt) 120–240 mikrogram veya standart tablet 200–400 mikrogram, yatmadan yaklaşık 1 saat önce. 120 mikrogram etkili ve güvenlidir; gerekirse yapılandırılmış titrasyon ile 240 mikrograma kadar çıkılır. - Daha iyi yanıt: ileri yaş, az sayıda ıslak gece, yüksek gece idrar üretimi. - Sıvı alımı, ilaçtan 1 saat önce başlayarak ilaçtan sonraki 8 saat boyunca kısıtlanır (erken uyanan çocukta da 8 saat tamamlanmalıdır); bu sürede yalnızca birkaç yudum su içilebilir. - Burun spreyi aşırı doz riski nedeniyle artık önerilmemektedir. Dikkat Hiponatremi riski: baş ağrısı, bulantı, kusma veya bilinç bulanıklığı olursa ilaç kesilir; bilinç bulanıklığı veya nöbet olursa hemen 112 aranır. Kusma ve ishal sırasında ilaç verilmez, aile hekimle iletişime geçmelidir. Sıcak havada çok sıvı alındığında da o gece ilaç verilmez. Klinik ipucu Yanıt zayıfsa önce tedaviye uyumu (ilacın her gece doğru alınıp alınmadığını) kontrol edin. Kesildikten sonra nüks sıktır; yapılandırılmış (kademeli) kesmenin yararı net değildir. Tedavi ## Tedaviye yanıt alınamadığında 1. Tedaviye uyumu kontrol edin: ilaç doğru alınıyor mu, enürezis alarmı her gece kullanılıyor mu? 2. Kabızlığı, gündüz semptomlarını ve uyku apnesini yeniden değerlendirin. 3. Alarm ve desmopressinin birlikte kullanımını düşünün. 4. Desmopressine dirençli veya gece aşırı aktif mesaneden şüphelenilen çocukta desmopressine antikolinerjik ekleyin (rezidüel idrar ve kabızlık kontrol edildikten sonra). Bazı çalışmalara göre ikisine baştan birlikte başlamak başarıyı artırabilir, ancak kanıtlar sınırlıdır. Antikolinerjik monoterapisi önerilmez. 5. Çocuk üroloğuna yönlendirin. Multimodal tedavi ile yaklaşık %80 tam veya kısmi yanıt elde edilir. Nöromodülasyon ve tamamlayıcı yöntemler için kanıtlar zayıftır. İzlemde teletıp da etkilidir. Enürezisin psikolojik etkisi göz önünde bulundurulmalıdır. DEHB veya duygusal sorun şüphesinde çocuk psikiyatristi ya da psikolog ile birlikte çalışmak tedavi başarısını artırır. Test ## Test: Gece idrar kaçırma Kendinizi sınayın: bir cevap seçin. 1. 7 yaşında bir erkek çocuk her gece idrar kaçırıyor, gündüz yakınması yok. Hangi tetkik gerekli değildir? Monosemptomatik enüreziste rutin görüntüleme gerekmez. Öykü, muayene, günlük ve idrar tahlili yeterlidir. 2. 8 yaşındaki bir çocukta beklenen mesane kapasitesi ne kadardır? Beklenen mesane kapasitesi = (yaş + 1) × 30 ml = (8 + 1) × 30 = 270 ml. 3. Desmopressin kullanan bir çocukta baş ağrısı ve kusma başladı. Ne yapılmalıdır? Bunlar su intoksikasyonu ve hiponatreminin bulguları olabilir. İlaç kesilir ve çocuk muayene edilir. 4. 6 yaşında bir kız çocuğunda normal işemelerin yanında gün boyu süren, damla damla idrar kaçırma var. En olası tanı nedir? Normal işeme zemininde sürekli idrar kaçırma, sfinkterin distaline açılan ektopik üreter için tipiktir. Çocuk üroloğuna yönlendirilir. 5. Enürezis alarmı ile ilgili hangi ifade doğrudur? Alarm genellikle 8–12 hafta (gerekirse 16–20 haftaya kadar) kullanılır, ailenin gece katılımını gerektirir ve başarılı tedaviden sonra nüks desmopressine kıyasla daha azdır. Konu tamamlandı [Tüm konular](/hekimler-icin/)[Çocuk üroloğuna sevk kriterleri](/hekimler-icin/sevk-kriterleri/) ## Konuyla ilgili hesaplayıcılar - [DVSS: disfonksiyonel işeme semptom skoru](/hekimler-icin/hesaplayicilar/dvss/) ## İlgili konular - [Alt üriner sistem disfonksiyonu ve gündüz idrar kaçırma](/hekimler-icin/alt-uriner-sistem-disfonksiyonu/) ## Konuyla ilgili aileler için yazılar - [Gece idrar kaçırma](/hastaliklar/gece-idrar-kacirma/) - [Enürezis alarmı](/ameliyatlar/enurezis-alarmi/) - [Gündüz idrar kaçırma](/hastaliklar/gunduz-idrar-kacirma/) - [Kabızlık ve mesane](/hastaliklar/mesane-bagirsak-disfonksiyonu/) ## Kaynaklar 1. [Nevéus T, Fonseca E, Franco I, et al. Management and treatment of nocturnal enuresis: an updated standardization document from the International Children’s Continence Society. J Pediatr Urol. 2020;16(1):10–19.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32278657/) 2. [Austin PF, Bauer SB, Bower W, et al. The standardization of terminology of lower urinary tract function in children and adolescents: update report from the standardization committee of the International Children’s Continence Society. Neurourol Urodyn. 2016;35(4):471–481.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25772695/) 3. [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Monosymptomatic nocturnal enuresis.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/monosymptomatic-nocturnal-enuresis-bedwetting) Bu içerik sağlık profesyonelleri içindir ve güncel klinik kılavuzlara dayanır. Belirli bir hasta hakkındaki kararı tedaviyi yürüten hekim verir. Son güncelleme: 4 Kasım 2026 --- Bilgiler ebeveynler ve meslektaşlar içindir, doktor muayenesinin yerini tutmaz. Acil durumda 112’yi (Azerbaycan’da 103) arayın.