--- title: "ÜPB darlığı: çocuklarda hidronefrozun nedeni" description: "Çocuklarda ameliyat gerektiren hidronefrozun en sık nedeni: belirtileri, MAG3/DTPA ile tanısı ve piyeloplastinin ne zaman gerektiği." lang: tr url: https://cocukurolojisi.com/hastaliklar/ureteropelvik-bileske-darligi/ --- [Böbrek ve üreter](/hastaliklar/#bobrek) # Üreteropelvik bileşke (ÜPB) darlığı Çocuklarda ameliyat gerektiren hidronefrozun en sık nedeni: belirtileri, MAG3/DTPA ile tanısı ve piyeloplastinin ne zaman gerektiği. Yazar: [Dr. Perviz Hacıyev](/doktor/), Avrupa Board sertifikalı çocuk üroloğu (FEAPU). Kısa cevap Acil mi? Genellikle hayır. Çoğu zaman planlı bir randevuda değerlendirilir. Çocukta ağrı, kusma veya ateş olursa vakit kaybetmeden doktora başvurun. Kendiliğinden geçer mi? Hafif vakalarda idrar akışı zamanla düzelebilir. Ağır darlık geçmez. Ameliyat gerekir mi? Böbrek fonksiyonu azalıyorsa, akış zayıfsa, genişleme artıyorsa veya şikâyet varsa: piyeloplasti. Başarı oranı Piyeloplastide yaklaşık %90–95. ## ÜPB darlığı nedir? Böbrekte oluşan idrar **böbrek pelvisinde** (böbrek havuzunda) toplanır ve oradan **üreter** yoluyla mesaneye iner. Pelvisin üretere geçtiği noktaya **üreteropelvik bileşke** denir. Bu bileşke dar olduğunda idrar pelvisten rahatça akamaz, pelvis ve kaliksler genişler. Bu duruma **üreteropelvik bileşke darlığı** (ÜPB darlığı, UPJ obstrüksiyonu) denir. Çocuklarda ameliyat gerektiren [hidronefrozun](/hastaliklar/hidronefroz/) en sık nedenidir. Yaklaşık her 1500 yenidoğandan birinde görülür, erkeklerde ve sol böbrekte daha sıktır. Vakaların yaklaşık %10–40’ında iki taraflı olabilir. ## Nedenleri - **İntrinsik (içsel) darlık.** Bileşke bölgesinde üreter duvarının kas yapısı düzgün gelişmez ve idrarı ileri itemez. Bebeklerde en sık görülen nedendir. - **Damar basısı.** Böbreğin alt kutbuna giden ek bir damar üreteri çaprazlayarak sıkıştırır. Büyük çocuklarda ve ergenlerde daha sık görülür. - **Yüksek çıkış, yapışıklıklar, kıvrımlar.** Üreterin pelvisten normalden yüksek bir noktadan çıkması veya çevre dokuya yapışması. ## Belirtileri Bugün çocukların çoğunda ÜPB darlığı daha gebelikteyken, bebeğin ultrason muayenesinde saptanır ve doğumdan sonra hiçbir şikâyet olmaz. Gebelikte saptanmayan vakalarda şu belirtiler görülebilir: - **Tekrarlayan karın veya yan ağrısı**, çoğu zaman kusmayla birlikte. Ağrı özellikle bol sıvı içtikten sonra başlar (bu tabloya Dietl krizi denir), - ateşli [idrar yolu enfeksiyonu](/hastaliklar/idrar-yolu-enfeksiyonu/), - idrarda kan, özellikle küçük bir darbeden sonra, - [böbrek taşı](/hastaliklar/bobrek-tasi/), - bebekte karında elle hissedilen kitle (çok nadir, çok ağır genişlemede). ## Tanı - **[Böbrek ultrasonu](/tetkikler/bobrek-mesane-ultrasonu/).** Pelvis ve kalikslerin genişlemesi, böbrek dokusunun kalınlığı. Üreter genişlememişse darlığın tam olarak pelvis-üreter bileşkesinde olduğu düşünülür. - **[MAG3/DTPA sintigrafisi](/tetkikler/mag3-dtpa-sintigrafisi/).** Temel tetkiktir. Her böbreğin toplam fonksiyondaki payını ve idrarın pelvisten akış hızını gösterir. Normalde her böbreğin payı yaklaşık %45–55’tir. Bebeklerde standart koşullarda hayatın 4–6. haftasından sonra yapılır. Akışın çok yavaş olması, ameliyat olasılığının daha yüksek olduğunu gösterir. - **[İSUG](/tetkikler/iseme-sistouretrografisi/) (işeme sistoüretrografisi).** Bazı çocuklarda reflü de olabileceği için, özellikle ateşli enfeksiyon geçirilmişse istenebilir. - **MR ürografi.** Anatomi net değilse, damar basısı veya karmaşık bir anomaliden şüpheleniliyorsa. ## Tedavi ### Takip Gebelikte saptanmış, böbrek fonksiyonu korunmuş ve şikâyeti olmayan çocukların büyük kısmında önce **aktif takip** tercih edilir. Ultrason düzenli olarak tekrarlanır, gerekirse MAG3/DTPA da tekrarlanır. Bu çocukların bir kısmında akış zamanla düzelir ve ameliyat gerekmez. Şikâyeti olmayan çocuklara rutin olarak antibiyotik profilaksisi verilmez. Enfeksiyon riski yüksek bebeklere önerilebilir: sünnetsiz erkek bebeklere, üreteri de genişlemiş olanlara (hidroüreteronefroz) veya yüksek dereceli hidronefrozu olanlara. ### Ameliyat ne zaman gerekir? - böbreğin payı %40’ın altındaysa veya takipte 10 yüzde puandan fazla düşüyorsa, - idrar söktürücü ilaçtan sonra idrar pelvisten zayıf akıyorsa, - ultrasonda genişleme artıyorsa, yüksek dereceliyse (SFU III–IV) veya böbrek dokusu incelmişse, - tekrarlayan yan ağrısı, ateşli enfeksiyon veya taş gibi şikâyetler varsa, - tek böbrekte veya iki taraflı ağır darlıkta. Karar tek bir tetkike göre değil, genişlemenin ve böbrek fonksiyonunun zaman içinde nasıl değiştiğine göre verilir. Darlık, şikâyetlerle veya ardışık tetkiklerle doğrulandığında piyeloplasti yapılır. ### Piyeloplasti Standart ameliyat **[piyeloplastidir](/ameliyatlar/piyeloplasti/)** (Anderson-Hynes yöntemi): dar kısım çıkarılır, üreter pelvise geniş bir ağızla yeniden dikilir. Ameliyat açık, laparoskopik veya robotik yöntemle yapılabilir. Tüm yöntemlerde başarı oranı yüksektir, yaklaşık %90–95’tir. ## Ameliyat sonrası takip Ameliyattan sonraki ilk yıl içinde ultrason birkaç kez tekrarlanır, gerekirse 6–12 ay sonra MAG3/DTPA yapılır. Genişlemenin giderek azalması ve böbrek fonksiyonunun korunması tedavinin başarılı olduğunu gösterir. Ölçümün tamamen normale dönmesi aylar, bazen yıllar alır. ## Ne zaman acile başvurulmalı? Aşağıdakilerden biri varsa bir sonraki randevuyu beklemeyin: doktorunuzu arayın veya en yakın acil servise gidin. - Aniden başlayan, dalga dalga gelen yan veya karın ağrısı, özellikle kusmayla birlikte - Ateş, titreme ve halsizlik - İdrarda kan Acil durumda 112’yi arayın (Azerbaycan’da 103) Çocuk doktorları ve aile hekimleri için not Büyük çocuklarda epizodik karın ağrısı ve kusma (Dietl krizi) çoğu zaman gastrointestinal bir sorun olarak değerlendirilir. Ağrı sırasında yapılan ultrasonda hidronefroz görülür, ağrısız dönemde ise genişleme çok az olabilir. Tekrarlayan, nedeni belirsiz karın ağrısında, özellikle kusma eşlik ediyorsa, ağrı sırasında böbrek ultrasonu isteyin. Böbreğin alt kutbuna giden aberran damarın basısı bu yaş grubunda tipik bir nedendir. ## Muayenede neler yapılır? 1. Önceki ultrason sonuçları karşılaştırılır, genişlemenin seyri değerlendirilir. 2. Hayatın 4–6. haftasından sonra MAG3/DTPA sintigrafisi ile her böbreğin payı ve idrarın böbrekten ne kadar iyi boşaldığı (drenaj) ölçülür. 3. Gerekirse reflüyü dışlamak için İSUG istenir. 4. Takip veya ameliyat kararı sonuçlarla birlikte aileyle konuşulur; ameliyat gerekiyorsa yöntemi (açık, laparoskopik veya robotik) anlatılır. [WhatsApp ile randevu alın](https://wa.me/994504443035?text=Merhaba%2C%20%C3%9CPB%20darl%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20konusunda%20randevu%20almak%20istiyorum.)Çocuk Ürolojisi Merkezi, Badam Medical Center, Bakü ## Sık sorulan sorular Böbreğin payı %45, ama akış zayıf. Ameliyat gerekir mi? Karar tek bir değere bakılarak verilmez. Fonksiyonu korunmuş, şikâyeti olmayan çocuklar çoğu zaman takip edilir. Fonksiyon azalmaya başlarsa, genişleme artarsa veya şikâyet ortaya çıkarsa ameliyat yapılır. Karar, genişlemenin ve fonksiyonun zaman içinde nasıl değiştiğine göre verilir. Ameliyattan sonra genişleme tamamen geçer mi? Çoğu zaman azalır, ama tamamen kaybolmayabilir. Asıl ölçüt, ölçümün sıfıra inmesi değil, akışın düzelmesi ve böbrek fonksiyonunun korunmasıdır. Darlık tekrar oluşabilir mi? Nadiren, vakaların yaklaşık %3–5'inde. Bu yüzden ameliyattan sonra düzenli ultrason takibi sürdürülür. ## İlgili konular - [Hidronefroz Böbrekte su toplanması, böbrek pelvisinin genişlemesi Hastalık](/hastaliklar/hidronefroz/) - [Piyeloplasti Anderson-Hynes piyeloplastisi, laparoskopik ve robotik piyeloplasti Tedavi](/ameliyatlar/piyeloplasti/) - [MAG3/DTPA sintigrafisi Dinamik böbrek sintigrafisi, diüretik renografi, DTPA sintigrafisi Tetkik](/tetkikler/mag3-dtpa-sintigrafisi/) - [Böbrek ve mesane ultrasonu Ultrason (USG), ultrasonografi Tetkik](/tetkikler/bobrek-mesane-ultrasonu/) - [Böbrek taşı İdrar yolu taşı, ürolitiyazis Hastalık](/hastaliklar/bobrek-tasi/) - [Atnalı böbrek At nalı böbrek, böbreklerin alt uçlarından birleşmesi Hastalık](/hastaliklar/atnali-bobrek/) - [Prenatal danışmanlık Doğumdan önce çocuk ürolojisi uzmanıyla görüşme, antenatal danışmanlık Hastalık](/hastaliklar/prenatal-danismanlik/) - [Obstrüktif üropatiler ve antenatal hidronefroz Hekimler için](/hekimler-icin/obstruktif-uropatiler/) Kaynaklar - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Dilatation of the upper urinary tract (PUJ obstruction).](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/dilatation-of-the-upper-urinary-tract-puj-obstruction) - [Onen A. Grading of hydronephrosis: an ongoing challenge. Front Pediatr, 2020.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32984198/) Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuzun tedavisine muayeneden sonra doktorunuzla birlikte karar verilir. Son güncelleme: 4 Kasım 2026 --- Bilgiler ebeveynler ve meslektaşlar içindir, doktor muayenesinin yerini tutmaz. Acil durumda 112’yi (Azerbaycan’da 103) arayın.