--- title: "Çocuklarda böbrek taşı: ESWL, üreteroskopi, RIRS, mini-PNL" description: "Çocuklarda böbrek ve üreter taşı tedavi yöntemleri: izlem, ilaç, ESWL, üreteroskopi ve RIRS, mini-PNL. Taşın boyutu ve yerine göre karşılaştırma." lang: tr url: https://cocukurolojisi.com/ameliyatlar/bobrek-tasi-tedavisi/ --- [Böbrek ve üreter](/hastaliklar/#bobrek) # Çocuklarda böbrek taşı tedavi yöntemleri: karşılaştırma Çocuklarda böbrek ve üreter taşı tedavi yöntemleri: izlem, ilaç, ESWL, üreteroskopi ve RIRS, mini-PNL. Taşın boyutu ve yerine göre karşılaştırma. Yazar: [Dr. Perviz Hacıyev](/doktor/), Avrupa Board sertifikalı çocuk üroloğu (FEAPU). Kısa cevap Belirti vermeyen taş Alt kaliksteki küçük, belirti vermeyen tek taşta izlem kabul edilebilir bir ilk adımdır. Karar taşın boyutuna ve türüne, anatomiye, enfeksiyon veya tıkanıklık olup olmadığına göre verilir. Üreter taşı Üst üreterde ilk seçenek çoğu zaman ESWL; alt üreterde genellikle üreteroskopi, alternatifi ESWL. Böbrekte 20 mm'ye kadar ESWL, alternatifi RIRS. Böbrekte 20 mm'den büyük Perkütan nefrolitotomi (PNL). ## Tedavi yöntemi nasıl seçilir? Çocukta taşın tedavisi taşın **boyutuna** ve **yerine** (böbrekte veya üreterde), ayrıca taşın bileşimine ve böbreğin anatomisine bağlıdır. Taşın belirtileri ve nedenleri için: [çocuklarda böbrek taşı](/hastaliklar/bobrek-tasi/). Hangi yöntem seçilirse seçilsin, her çocukta taşın nedeni araştırılır: düşen veya çıkarılan taş analize gönderilir, metabolik inceleme yapılır. ## Yöntemlerin karşılaştırması Tablo, Avrupa Üroloji Derneği’nin (EAU) çocuklarda taş hastalığına ilişkin önerilerine dayanır. Yöntem Ne zaman düşünülür Not İzlem Böbreğin alt kaliksinde belirti vermeyen tek taş Düzenli kontrol İlaçla düşürme (alfa bloker) Üreter taşı Çocuklarda endikasyon dışı kullanım, yararına ilişkin kanıtlar çelişkili ESWL Böbrek taşlarının çoğu, böbrekte 20 mm’ye kadar taş ve üst üreter taşı (ilk seçenek); alt üreter taşında alternatif Kesi yok; bazen tekrar seans gerekir Üreteroskopi Alt üreter taşı (genellikle ilk seçenek); ESWL’ye uygun olmayan üreter taşı İdrar kanalından endoskopla RIRS (fleksible üreteroskopi) Böbrekte 20 mm’den küçük, herhangi bir yerdeki taş (alternatif) İdrar kanalından endoskopla, kesi yok PNL, mini-PNL Böbrek pelvisinde veya kalikste 20 mm’den büyük taş Belde küçük bir delikten; çocuğun boyutuna uygun aletler seçilir Açık veya laparoskopik ameliyat Nadiren, diğer yöntemlerle çıkarılamayan taşlar Laparoskopi ESWL ve PNL’ye yanıt vermeyen taşlarda etkilidir ## İzlem ve ilaç Bazı taşlar hiçbir şikâyete yol açmaz. Böbreğin alt kaliksinde yer alan, tek ve belirti vermeyen bir taşta ilk adım olarak izlem kabul edilebilir bir yaklaşımdır. Bu süreçte çocuk düzenli olarak doktor tarafından kontrol edilir. Üreter taşlarında taşın düşmesini kolaylaştırmak için alfa bloker denen bir ilaç bazen verilir. Çocuklarda bu kullanım ilacın kullanma talimatında (prospektüsünde) yer almaz ve yararına ilişkin veriler çelişkilidir. Taşın tekrarlamasını önlemek için genel öneri yeterli sıvı alımı ve tuz tüketiminin günlük normu aşmamasıdır. Metabolik tetkiklerde bir bozukluk bulunursa ayrıca tedavi edilir; doğuştan bir tıkanıklık varsa taşın çıkarılmasıyla birlikte düzeltilir. Ameliyattan sonra kalan parçalar vakaların yalnızca %20–25’inde kendiliğinden düşer, bu nedenle taşın tamamen temizlenmesi hedeflenir (EAU 2026). ## ESWL ESWL (vücut dışından şok dalgasıyla taş kırma) yönteminde şok dalgaları vücudun dışından taşa yönlendirilir, taş küçük parçalara ayrılır ve parçalar idrarla atılır. Böbrek taşlarının çoğunda ve üst üreter taşlarında ilk seçenektir; çapı 20 mm’ye kadar olan böbrek taşları ESWL’ye uygundur. Alt üreter taşlarında ESWL alternatif yöntemdir. Bazen taşın tamamen temizlenmesi için tekrar seans gerekir. ## Üreteroskopi ve RIRS İdrar kanalından ince bir endoskop ilerletilir, taş lazerle kırılıp çıkarılır. Üreteroskopi, alt üreter taşlarında genellikle ilk seçenektir; ESWL’ye uygun olmayan diğer üreter taşlarında da tercih edilir. Esnek (fleksible) bir endoskopla böbreğin içine ulaşılarak yapılan işlem (RIRS), 20 mm’den küçük böbrek taşlarında alternatif bir yöntemdir. ## Perkütan nefrolitotomi (PNL, mini-PNL) Beldeki küçük bir delikten böbreğe yol açılır ve taş çıkarılır. Böbrek pelvisinde veya kalikste 20 mm’den büyük taşlarda önerilir. Çocuklarda aletler çocuğun boyutlarına uygun olarak seçilir. Daha ince aletlerle yapılan şekline mini-PNL denir. ## Açık ve laparoskopik ameliyat Çocuklarda açık ameliyat nadiren yapılır. Laparoskopik ameliyat, ESWL ve PNL ile çıkarılamayan taşlarda etkilidir. ## Taş ve ateş bir aradaysa Taş idrar akışını tıkamışsa ve çocukta ateş varsa bu acil bir durumdur. Önce böbrekte biriken idrar acilen boşaltılır, taşın kendisi ise enfeksiyon geçtikten sonra tedavi edilir. ## Ne zaman acile başvurulmalı? Aşağıdakilerden biri varsa bir sonraki randevuyu beklemeyin: doktorunuzu arayın veya en yakın acil servise gidin. - Yan veya karın ağrısıyla birlikte ateş ya da titreme (tıkalı böbrekte enfeksiyon): planlı randevuyu beklemeden hemen başvurun - Çocuk idrar yapamıyor, ağrı kesiciye rağmen geçmeyen şiddetli ağrı veya durmayan kusma var Acil durumda 112’yi arayın (Azerbaycan’da 103) Çocuk doktorları ve aile hekimleri için not EAU Ürolitiyazis kılavuzu (2026, çocuk bölümü): böbrek taşlarının çoğunda ve üst üreter taşlarında birinci basamak tedavi ESWL'dir; alt üreter taşlarında genellikle üreteroskopi birinci seçenektir, ESWL alternatiftir. Çapı 20 mm'ye kadar (~300 mm²) böbrek taşları ESWL için ideal adaydır (güçlü), 20 mm'den büyük pelvis veya kaliks taşlarında PNL önerilir (güçlü), retrograd intrarenal cerrahi ise her lokalizasyondaki 20 mm'den küçük böbrek taşları için alternatiftir (zayıf). Alfa blokerlerle medikal ekspulsif tedavi (MET) çocuklarda endikasyon dışı kullanımdır ve yararına ilişkin kanıtlar çelişkilidir. Kılavuzun genel önerisine göre obstrüksiyonla birlikte sepsis varsa toplayıcı sistem acilen dekomprese edilir, taşın kesin tedavisi sepsis geçene kadar ertelenir. Tüm çocuklarda taş analizine dayanan metabolik değerlendirme (güçlü) yapılır. ## Muayenede neler yapılır? 1. Taşın boyutu, yeri, sayısı ve böbrekteki genişleme ultrason (USG) ile, gerektiğinde düşük doz BT ile değerlendirilir. 2. Tedavi yöntemi taşın özelliklerine, çocuğun yaşına ve anatomisine göre aileyle birlikte seçilir. 3. Taşın nedenini bulmak için metabolik inceleme planlanır, düşen veya çıkarılan taş analize gönderilir. [WhatsApp ile randevu alın](https://wa.me/994504443035?text=Merhaba%2C%20B%C3%B6brek%20ta%C5%9F%C4%B1%20tedavisi%20konusunda%20randevu%20almak%20istiyorum.)Çocuk Ürolojisi Merkezi, Badam Medical Center, Bakü ## Sık sorulan sorular Taş ilaçla düşürülebilir mi? Üreter taşlarında taşın düşmesini kolaylaştıran bir ilaç (alfa bloker) bazen kullanılır. Çocuklarda bu endikasyon dışı bir kullanımdır ve yararına ilişkin veriler çelişkilidir, bu yüzden kararı doktor verir. Hangi yöntem en iyisi? Her çocuk için geçerli tek bir en iyi yöntem yoktur. Seçim taşın boyutuna, yerine, bileşimine, böbreğin anatomisine ve çocuğun yaşına bağlıdır. Açık ameliyat gerekecek mi? Çocuklarda açık ameliyat nadiren yapılır. ESWL ve PNL ile çıkarılamayan taşlarda laparoskopik ameliyat bir seçenektir. ## İlgili konular - [Böbrek taşı İdrar yolu taşı, ürolitiyazis Hastalık](/hastaliklar/bobrek-tasi/) - [İdrarda kan Hematüri, kırmızı ya da kahverengi idrar Hastalık](/hastaliklar/idrarda-kan/) - [Böbrek ve mesane ultrasonu Ultrason (USG), ultrasonografi Tetkik](/tetkikler/bobrek-mesane-ultrasonu/) - [Sistoskopi Valv ablasyonu, üreterosel insizyonu, stent takılması ve çıkarılması Tedavi](/ameliyatlar/sistoskopi/) - [Hematüri ve böbrek taşı Hekimler için](/hekimler-icin/hematuri-ve-tas/) Kaynaklar - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Urolithiasis (urinary stone disease).](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/urinary-stone-disease) - [EAU Guidelines on Urolithiasis, 2026: Paediatric stones.](https://uroweb.org/guidelines/urolithiasis) - [Grivas N et al. Imaging modalities and treatment of paediatric upper tract urolithiasis: a systematic review and update on behalf of the EAU urolithiasis guidelines panel. J Pediatr Urol, 2020.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32739360/) Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuzun tedavisine muayeneden sonra doktorunuzla birlikte karar verilir. Son güncelleme: 3 Kasım 2026 --- Bilgiler ebeveynler ve meslektaşlar içindir, doktor muayenesinin yerini tutmaz. Acil durumda 112’yi (Azerbaycan’da 103) arayın.